شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٤

قاعدة

بود تابع ولى از روى معنى * بود عابد ولى در كوى معنى

ولى آنگه رسد كارش به اتمام * كه با آغاز گردد باز از انجام

كسى مرد تمام است كز تمامى * كند با خواجگى كار غلامى

پس آنگاهى كه ببريد او مسافت * نهد حق بر سرش تاج خلافت

بقايى يابد او بعد از فنا باز * رود ز انجام ره ديگر به آغاز

شريعت را شعار خويش سازد * طريقت را دثار خويش سازد

حقيقت خود مقام ذات او دان * شده جامع ميان كفر و ايمان

به اخلاق حميده گشته موصوف * به علم و زهد تقوى بوده معروف

همه با او ولى او از همه دور * به زير قبه‌هاى ستر مستور

تبه گردد سراسر مغز بادام * گرش از پوست بيرون آورى خام

ولى چون پخته شد بىپوست نيكوست * اگر مغزش برآرى بفكنى پوست

شريعت پوست مغز آمد حقيقت * ميان اين و آن باشد طريقت

خلل در راه سالك نقص مغز است * چو مغزش پخته شد بىپوست نغز است

چو عارف با يقين خويش پيوست * رسيده گشت مغز و پوست بشكست

وجودش اندرين عالم نپايد * برون رفت و دگر هرگز نيايد

دگر با پوست تابد تابش خور * در اين نشئه كند يك دور ديگر

درختى گردد او از آب و از خاك * كه شاخش بگذرد از جمله افلاك

همان دانه برون آيد دگر بار * يكى صد گشته از تقدير جبّار

چو سير حبّه بر خط شجر شد * ز نقطه خط ز خط دورى دگر شد

چو شد در دايره سالك مكمل * رسد هم نقطه آخر به اول

دگرباره شود مانند پرگار * بر آن كارى كه اول بود بر كار

تناسخ نبود اين كز روى معنى * ظهورات است در عين تجلّى

و قد سألوا و قالوا ما النهاية * فقيل هى الرجوع الى البدايه

نبوّت را ظهور از آدم آمد * كمالش در وجود خاتم آمد

ولايت بود باقى تا سفر كرد * چو نقطه در جهان دورى دگر كرد

ظهور كلّ او باشد به خاتم * به دو گردد تمامى دور عالم

وجود اوليا او را چو عضوند * كه او كل است و ايشان همچو جزوند

چو او از خواجه يابد نسبت تام * ازو با ظاهر آيد رحمت عام