شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٣

تمثيل

مسافر چون بود رهرو كدام است ؟ * كه را گويم كه او مرد تمام است ؟

دگر گفتى مسافر كيست در راه ؟ * كسى كو شد ز اصل خويش آگاه

مسافر آن بود كو بگذرد زود * ز خود صافى شود چون آتش از دود

سلوكش سير كشفى دان ز امكان * سوى واجب به ترك شين و نقصان

به عكس سير اول در منازل * رود تا گردد او انسان كامل

بدان اول كه تا چون گشت موجود * كز او انسان كامل گشت مولود

در اطوار جمادى بود پيدا * پس از روح اضافى گشت دانا

پس آنگه جنبشى كرد او ز قدرت * پس از وى شد ز حق صاحب ارادت

به طفلى كرد باز احساس عالم * درو بالفعل شد وسواس عالم

چو جزويات شد بر وى مرتب * به كليّات ره برد از مركب

غضب گشت اندرو پيدا و شهوت * وز ايشان خاست بخل و حرص و نخوت

به فعل آمد صفت‌هاى ذميمه * بتر شد از دد و ديو و بهيمه

تنزّل را بود اين نقطه اسفل * كه شد با نقطه وحدت مقابل

شد از افعال كثرت بىنهايت * مقابل گشت ازين‌رو با بدايت

اگر گردد مقيّد اندرين دام * به گمراهى بود كمتر ز انعام

وگر نورى رسد از عالم جان * ز فيض جذبه يا از عكس برهان

دلش با لطف حق همراز گردد * از آن راهى كه آمد بازگردد

ز جذبه يا ز برهان حقيقى * رهى يابد به ايمان حقيقى

كند يك رجعت از سجّين فجّار * رخ آرد سوى علّيّين ابرار

به توبه متّصف گردد در آن دم * شود در اصطفى ز اولاد آدم

ز افعال نكوهيده شود پاك * چو ادريس نبى آيد بر افلاك

چو يابد از صفات بد نجاتى * شود چون نوح از آن صاحب ثباتى

نماند قدرت جزويش در كل * خليل‌آسا شود صاحب توكّل

ارادت با رضاى حق شود ضمّ * رود چون موسى اندر باب اعظم

ز علم خويشتن يابد رهايى * چو عيساى نبى گردد سمايى

دهد يكباره هستى را به تاراج * در آيد در پى احمد به معراج

رسد چون نقطهء آخر به اول * در آنجا نه ملك گنجد نه مرسل

نبى چون آفتاب آمد ولى ماه * مقابل گردد اندر « لى مع اللّه »

نبوت در كمال خويش صافيست * ولايت اندر و پيدا نه مخفيست

ولايت در ولى پوشيده بايد * ولى اندر نبى پيدا نمايد

ولى از پيروى چون همدم آمد * نبى را در ولايت محرم آمد

ز « ان كنتم تحبّون » يابد او راه * به خلوتخانه « يحببكم اللّه »

در آن خلوت سرا محبوب گردد * به حق يك‌بارگى مجذوب گردد