شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ٢١١

احوال خراباتى

حديث ماجرا و شطح و طامات * خيال خلوت و نور كرامات

به بوى درديى از دست داده * ز ذوق نيستى اى مست اوفتاده

عصا و ركوه و تسبيح و مسواك * گرو كرده به دردى جمله را پاك

ميان آب و گل افتان‌وخيزان * بجاى اشك ، خون از ديده ريزان

گهى از سرخوشى در عالم راز * شده چون شاطران گردن افراز

گهى از روسياهى رو به ديوار * گهى از سرخ‌رويى بر سردار

گهى اندر سماع شوق جانان * شده بىپا و سر چون چرخ گردان

به هر نغمه كه از مطرب شنيده * به دو وجدى از آن عالم رسيده

سماع جان نه آخر صوت و حرف است * كه در هر پرده‌اى سرى نهفته است

ز سر بيرون كشيده دلق ده تو * مجرد گشته از هر رنگ و هر بو

يعنى وجود شخصى خارجى كه مقيد است به حواس ظاهر و باطن .

فروشسته بدان صاف مروّق * همه رنگ سياه و سبز و ارزق

يكى پيمانه خورده از مى صاف * شده زان صوفى صافى ز اوصاف

به جان خاك مزابل پاك رفته * ز هرچ آن ديده از صد يك نگفته

گرفته دامن رندان خمار * ز شيخى و مريدى گشته بيزار

چه شيخى و مريدى اين چه قيد است * چه جاى زهد و تقوى اين چه شيداست

اگر روى تو باشد درگه و مه * بت و زنار و ترسايى ترابه

سؤال :

بت و زنار و ترسايى در اين كوى * همه كفر است و گرنه چيست بر گوى

در اين كوى ، يعنى در كوى خرابات گرفتارى بشريت ، عبارت از اوست ، بت و زنار و ترسايى در اين كوى ، فناى بشريت كفر است به عقيدهء زمره‌اى كه شيخ ياد كرد و اين ظاهر است ، كه نه چنين است ، القصه ، مناسبت و ربط اين سؤال به بيت سابق آن است كه در بيت سابق ضمنا معلوم شده بود كه بت و زنار و ترسايى كفر است و باطل ، گوييا كه سائل را