شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ٢١٠

احوال خراباتى

خودى خود منزه شود ، اين عين توحيد است ، و عين اسقاط اضافات .

چنان كه گفته‌اند ؛

نشانى داده‌اندت از خرابات * كه التوحيد اسقاط الاضافات

خرابات از جهان بىمثالى است * مقام عاشقان لاابالى است

خرابات آشيان مرغ جان است * خرابات آستان لا مكان است

جهان بىمثال مرغ ، و آستان لا مكان خرابات است به اعتبار آنكه در اين‌ها تعين معينى نيست ، تعين مطلقا مرتفع است .

خراباتى خراب اندر خراب است * كه در صحراى او عالم سراب است

يعنى در نظر اهل خرابات تعين و بشريت خود را و عالم ظاهر نمودى بيش نيست .

خراباتى است بىحد و نهايت * نه آغازش كسى ديده نه غايت

اگر صد سال در وى مىشتابى * نه كس را و نه خود را بازيابى

گروهى اندر او بىپا و بىسر * همه نه مؤمن و نه نيز كافر

يعنى گروهى از سالكان در ره دعوى فناى بشريت و نيستى سلب اختيار بالا و پستى از خود كرده ، و به ايمان حقيقى رسيده و نارسيده ، و از مرشد كامل ارشاد نيافته ، ميزان و مميّز به دست نياورده ، و به مقام اطمينان قلب نارسيده ، دعوى تجليات ربانى و معارف سبحانى كرده‌اند ، مقصود شيخ انكار اين كرده است ، بر ناظران اين ابيات بعد از تأمل ، اين معنى ظاهر خواهد شد از اينجا تا آخر همين اشارت ، اين معنى صريح است . چنان كه مىفرمايد ؛

شرابى خورده هر يك بىلب و كام * فراغت يافته از ننگ و از نام

يعنى مشغول تجليات ربانى شده‌اند بىارشاد كامل مكمل ، چنان كه گفته شد .

شراب بىخودى در سر گرفته * به ترك جمله خير و شر گرفته