شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ١٤١

« قاعدة الفكر فى الآفاق »

سبب عشق ، كه تو مظهر آنى . از اين جهت شيخ مىفرمايد ؛

تويى تو نسخهء نقش الهى * بجو از خويش هر چيزى كه خواهى

مؤيد همين معنى را مولانا نور اللّه وجهه ، در سلك عبارت در كشيده ، رباعى گفته :

اى نسخهء نامه الهى كه تويى * وى آيينه جمال شاهى كه تويى

بيرون ز تو نيست هر چه در عالم هست * از خود به طلب هر آنچه خواهى كه توئى 174

مقصود آنكه اوصاف كمال در شرح و بيان نمىآيد .

سؤال :

كدامين نقطه را نطق است انا الحق * چه گويى هرزه بود آن يا محقق 175

جواب :

انا الحق كشف اسرار است مطلق * جز از حق كيست تا گويد انا الحق

در نشأة تشبيه نه تنزيه ببايد دانست ، كه سالك عبد را دو نوع قرب ميسر است ، يكى را قرب فرائض گويند ، و آن ديگر را قرب نوافل ، تفصيل هر دو در شرح لمعات مذكور است . قرب فرائض آن است كه عبد آلت ادراك حق واقع شود ، و قرب نوافل آنكه حق ادراك عبد باشد ، در اين صورت مقصود مظهر تجلى ذات حق است مع صفت ، پس انا الحق گفته باشد ، دليل بر اين قول حق است جل شأنه ، كه گفت « فبى يسمع و بى يبصر و بى ينطق و بى يمشى » ، 176 و مفهوم « وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى » 177 و منطوق « من رآنى فقد رأى الحق » 178 به حسب مال به مفهوم سخن شيخ منصور ، تفاوتى كه هست در اوست ، فافهم ، و اللّه الهادى . بلكه مدعاى شيخ آن است كه همه ذرات عالم انا الحق مىزنند ، اما هر كسى را قابليت شنيدن اين صدا و فهم اين اسرار نيست ، « وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ » 179 اشارت است بر اين .

همه ذرات عالم همچو منصور * تو خواهى مست گير و خواه مخمور