شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ١٣١

« قاعدة الفكر فى الآفاق »

يعنى كامل مكمل را از جهت تكميل غير .

وين يكى را روى او خود روى اوست 156

يعنى كامل غير مكمل را كه با خود است ، و پرواى غير ندارد ، و از اين كلام ظاهر است ، كه كامل غير مكمل تمام باشد ، زيرا كه از علم اليقين به عين اليقين آمده است ، و به مقام مشاهده رسيده .

بقايى يابد او بعد از فنا باز * رود انجام ره ديگر به آغاز

مقصود آنكه سالك چون بعد از فنا به بقا رسيد ، از كثرت به وحدت آمد ، كه آن وحدت انجام سير و سلوك اوست ، اگر تكميل غير كند ، باز به آغاز بايد آمد ، يعنى از وحدت به كثرت .

پس آنگاهى كه ببريد او مسافت * نهد حق بر سرش تاج خلافت

شريعت را شعار خويش سازد * طريقت را دثار خويش سازد

يعنى چنين كسى كه گفته شد ، چون به مرتبه خلافت رسيد بالضروره شريعت نبوى را شعار خود بايد ساخت ، و به طريقت و آداب طريقت متصف بايد شد .

حقيقت خود مقام ذات او دان * شده جامع ميان كفر و ايمان

كامل مكمل جامع كفر و ايمان است ، يعنى جامع تشبيه و تنزيه تشبيه كفر است ، و تنزيه ايمان ، فرس ميان هر دو ميران .

به اخلاق حميده گشت موصوف * به علم و زهد و تقوى بوده معروف

همه با او ولى او از همه دور * به زير قبه‌هاى ستر مستور

يعنى كامل دانا چنان كه گفته شد ، حقيقت همه را داند ، و مىبيند ، و او از دانش و بينش خود همه دور است . اين سخن شيخ اشارت مىشود به اين كلام كه « اوليائى تحت قبائى لا عرفهم غيرى » ، 157 چون غير حق نداند ، از همه دور باشد ، و اللّه اعلم .