شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ١٢٢

« قاعدة الفكر فى الآفاق »

اشارت مىشود به دو ، ملحق به اللّه « هو اللّه » شود ، فافهم . يعنى آن معتقد سالك اگر مطابق شود مر حق واقع را ، آن معتقد انبيا و اولياست ، دانش و بينش او مطابق واقع باشد ، به حق اليقين رسيده باشد در نظر او نه رهرو ماند ، نى راه .

« وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ » 143 اشارت است بدين . و مولانا جلال الدين رومى فرمايد :

چون به مطلوبت رسيدى اى مليح * شد طلبكارى علم اكنون قبيح

چون شدى بر بام‌هاى آسمان * سهل باشد جستجوى نردبان 144

سخنان اكابر برين معنى بسيار است ، و نزد صاحب شهود اين ظاهر است .

بود هستى بهشت امكان چو دوزخ * من و تو در ميان مانند برزخ

يعنى منى و تويى واسطه است ميان بهشت و دوزخ ، اگر منى و تويى در ميانه محو شود ، هستى نماند ، كه بهشت اشارت است از او ، و اگر باقى باشد در مرتبهء امكان بماند ، كه دوزخ عبارت از اوست .

چو برخيزد ترا اين پرده از پيش * نماند نيز حكم مذهب و كيش

يعنى هرگاه پرده منى و تويى در نظر سالك محو شود ، سالك محكوم حكم مذهب و كيش نباشد از جهت آنكه محكوم حكم شدن ، موقوف است بر آنكه از خود باشد و چون او نباشد ، حكم بر كه باشد ، سخن شيخ اين است .

همه حكم شريعت از من و تست * كه آن بربسته جان و تن تست

من و تو چون نماند در ميانه * چه كعبه چه كنشت چه دير و خانه

تعين نقطهء وهمى است بر عين * چو صافى گشت عينت غين شد عين

« عين » لفظى كه در آخر مصرع اولى است ، بىنقطه است . يعنى عين