رساله قشيريه ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٠

باب پانجدهم در خشوع و تواضع

فضيل را پرسيدند از تواضع گفت حق را فروتنى كردن و فرمان بردن و از هركه حق گويد فرا پذيرفتن .

فضيل گويد خداوند تعالى وحى فرستاد به كوه‌ها كه من بر يكى از شما ، با پيغامبرى از آن خويش سخن خواهم گفتن ، كوهها همه تكبّر كردند مگر طور سينا خداوند سبحانه با موسى بر طور سخن گفت تواضع او را .

جنيد را پرسيدند از تواضع ، گفت بال فرو داشتن بود و پهلو نرم داشتن .

وهب منبّه گويد اندر بعضى از كتابها است كه خداوند عزّ و جلّ گفت من ذرية آدم بر مثال ذرّهء از پشت آدم بيرون آوردم هيچ دل نديدم با من متواضع‌تر از دل موسى ، بدان سبب وى را برگزيدم و با او سخن گفتم .

عبد اللّه مبارك گويد بر توانگران تكبّر كردن و مر درويشان را متواضع بودن از تواضع بود .

ابو يزيد را گفتند بنده متواضع كى باشد گفت آنگه كه خويشتن را مقامى نبيند و مجالى و اندر ميان مردمان هيچ‌كس را از خويشتن بتر نداند .

و گفته‌اند تواضع نعمتى است كه اندرو حسد نكنند و كبر محنتى بود كه بر وى رحمت نكنند و عزّ اندر تواضع است هركه اندر كبر طلب كند نيابد .

ابراهيم شيبان گويد شرف اندر تواضع است و عزّ اندر تقوى و آزادى اندر قناعت .

سفيان ثورى گويد عزيزترين خلقان پنج‌اند عالمى زاهد و فقيهى صوفى و توانگرى متواضع و درويشى شاكر و شريفى سنّى .

يحيى معاذ گويد تواضع اندر همگنان نيكو بود ، و ليكن اندر توانگران نيكوتر و تكبّر اندر همگنان زشت بود و ليكن اندر درويشان زشتر .

ابن عطا گويد تواضع قبول حق بود از هركه بود .

گويند زيد بن ثابت بر مىنشست ، ابن عبّاس رضى اللّه عنه فرا شتافت تا