خلاصه شرح تعرف ( فارسى ) — الصفحة ٥٣٩
باب الخامس و السبعون - هفتاد و پنجم فى السماع و الوجد « 1 »
و ( نيز ) به تعارف خلق نيز سماع را حجت است . اشترى بينى كه مانده گشته باشد ، حادى مر او را نوا زند ، بر قوت سماع آن نوازنده راه دراز ببرد و طفل اندر گاهواره چون همىگريد مادر او را نوازند به قوت لذت آن سماع نوا ، آرام گيرد و بخسبد . و بسيار ديوانگان‌اند كه مر ايشان را به سماع علاج كنند و به هوش بازآرند .
اما خود محبان را انس سماع سرمايه است ، و خايفان را لذت سماع تسكين خوف است ، و خداوندان مصيبت را ، آرامش مصيبت است ، و خداوندان شادى را سماع زيادت شادى است .
و نيز گفته‌اند كه تا آنگاه كه دوزخيان را دستورى رب خواندن هست و جواب همىآيد ، اندر لذت آن خطاب و آن جواب ، ايشان را راحت است .
درد آنگاه زيادت و تمام شود كه « اخْسَؤُا فِيها » « 1 » جواب آيد . و گفته‌اند كه عاصيان مؤمنان چون اندر دوزخ ، حق تعالى را يا حنان يا منان همىخوانند ، مر اعدا را اندرين سماع راحت باشد . چون عاصيان از دوزخ خلاص يابند و به بهشت روند ، سماع ذكر از دوزخ و دوزخيان منقطع گردد ، بلا آن ساعت تمام گردد .
باز اهل بهشت را اندر بهشت ، لذت سماع سلام يك ديگر است كه بر يك ديگر سلام كنند . و اول به وقت جان دادن لذت سماع [ سلام ] ملايكه است چنان كه حق تعالى فرمود : « الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ » « 2 » و اندر قبر سماع روحانى است چنان كه به خبر آمده است و نيز لذت سماع خازنان بهشت است چنان كه فرمود : « سَلامٌ عَلَيْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ » « 3 » . و نيز لذت سماع سلام برادران است چنان كه فرمود : « تَحِيَّتُهُمْ فِيها سَلامٌ » « 4 »
( 1 ) - سورهء 23 مؤمنون آيهء 108 ( 2 ) - سورهء 16 نحل آيهء 32 ( 3 ) - سورهء 13 رعد آيهء 24 ( 4 ) - سورهء 10 يونس آيهء 10