خلاصه شرح تعرف ( فارسى ) — الصفحة ٩
2 - اختلاف عبارات متن خلاصه با شرح تعرف
يكسان است و اختلافاتى كه به نظر مىرسد اگر در حد سليقهء خلاصه‌كننده ندانيم هم بىراه - نيست چنان كه جمعهاى عربى بار ديگر در فارسى جمع بسته نشده و يا بعضى جمعهاى عربى وقتى مخل معنى نيست به صورت مفرد ترجمه شده است :
التعرف چاپ مصر ص 19 : المتنزه بصفاته عن صفات المحدثين
شرح تعرف چاپ هند ص 4 : پاك است به صفات خود از صفت‌هاى محدثان
شرح تعرف چاپ بنياد ص 17 : پاك است به صفات خويش از صفات‌هاى محدثان .
خلاصهء نسخهء حاضر ص 33 : پاك است به صفت‌هاى خويش از صفات محدثان .
* * * التعرف ص 19 : المتفرد بذاته عن شبه ذوات المخلوقين
شرح تعرف چاپ هند ص 5 : يگانه است به ذات خويش از مانندگى ذات‌هاى مخلوقان
شرح تعرف چاپ بنياد ص 15 : يگانه است به ذات خويش از مانندگى به ذات‌هاى مخلوقان
خلاصهء نسخهء حاضر ص 33 : يگانه است به ذات خويش از مانندگى ذات مخلوقان
همچنين از مقايسهء دقيق عبارات خلاصهء شرح تعرف با مقدمهء شرح تعرف چاپ بنياد و نسخه بدلهائى كه در ذيل صفحات ذكر گرديده يقين حاصل مىشود نسخه‌اى كه خلاصه‌كننده پيش چشم داشته و آن را اساس كار خويش قرار داده است با تمام نسخى كه آقاى دكتر مينوچهر فراهم آورده و بدان استناد جسته‌اند فرق دارد و دريغ است كه مصحح محترم كمترين يادداشتى را در آغاز يا انجام نخستين جلد از كتاب مصحح خود ( مقدمهء شرح تعرف ) ننوشته‌اند تا معلوم شود نسخ مورد اعتماد ايشان چه‌ها بوده و در چه تاريخ‌هايى نوشته شده و تا چه حد قابل استناد است تنها رمزهائى براى نسخ وضع كرده‌اند چون : ما - يو - قل - پا - كر - تا - حر ، كه خود از آن آگاهند و مفتاحى براى كشف آنها بدست نداده‌اند .
حدس ديگر آن است كه شايد خلاصه‌كننده از نسخه‌هاى مختلف سود جسته و كتابى كه بر جاى نهاده است حاصل شيوهء التقاطى باشد ولى اين امر با معتقدات مردى