دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى ) — الصفحة ٦١٤

يادداشتها و پينوشتهاى پژوهنده

( 1726 ) 151 / 6 « و اسأل القرية » .

يوسف / 82 .

( 1727 ) 151 / 7 « مضاف [ اليه ] » .

آنچه درون چنگك است افزودهء ماست به سنجش معنا .

ضمنا در اين مورد ، نگر : مغنى اللّبيب ، ص 812 ( و نيز ص 415 و 586 ) .

( 1728 ) 151 / 12 « از ابن عبّاس سؤال كردند كى . . . ، . . . » .

اين سخن ابن عبّاس را بسنجيد با : البرهان في تفسير القرآن ، البحراني ( ره ) ، ج 1 ، ص 469 .

نغزك : شيخ ابو الفتوح - أعلى اللّه مقامه - را در بارهء عبارت ارجمند قرآنى « وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ » بحثى است دراز و خواندنى ؛ و دقائق و لطائفى در اين بهره مندرج داشته كه اين بخشى است از آن :

« . . . رسول - عليه السّلام - گفت ما سفينهء نجاتيم هر كه در او نشيند نجات يابد و هر كه از آن بگردد هلاك شود و هر كه را به خدا حاجتي باشد بايد كه بما توسّل كند بخداى تعالى ، و شاعر گويد :

يا خمسة ما كان يأتى بينهم * جبريل إلّا بالكتاب المنزل فبذكركم بين العباد تشرّفى * و بحبّكم يوم المعاد توسّلى و صاحب رحمة اللّه عليه نقش نگين خود را اين بيت كرد :

« على الله توكلت و بالخمس توسلت » .

و اگر نقش بر نگين دل كنى خوش باشد ؛ و ديگرى گفت :

على اللّه في كلّ الأمور توكّلى * و بالخمس أصحاب العباء توسّلى . » ( تفسير شيخ ابو الفتوح - طاب ثراه - ، چ شعرانى ، ج 4 ، ص 193 و 194 ) .

( 1729 ) 152 / 1 « [ عقاب ] » .

« عقاب » را به در بايستى معنائى برافزوديم ؛ آن « و » كه بعد از آن است ، راهنماى خوبى است ما را بدين كه وجود لفظي در اينجا خواست خود مصنّف - عليه الرّحمة - بوده . آن لفظ - به سنجش « ثواب » ، احتمالا « عقاب » است .

( 1730 ) 152 / 5 « يسرعون » .

سنج : معجم القراءات القرآنيّة ، ج 2 ، ص 209 .

( 1731 ) 152 / 6 « پشتى » .

« پشتى » : يارمندى ، يارى ، أمداد ، حمايت ، مظاهرت .

« كه ايشان بپشتى من جنگجوى * سوى مرز ايران نهادند روى » ( فردوسى ) ( به نقل از : فرهنگ فارسى ، دكتر معين ) .

( 1732 ) 152 / 7 « آنانك » .

در دستنوشت : « آانك » .

( 1733 ) 152 / 8 و 9 « در سورة حجرات از ايشان خبر داذ : وَ لَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمانُ فِي قُلُوبِكُمْ » .

نظر مصنّف - طاب ثراه - به آيت 14 از سورهء حجرات است ؛ عبارت قرآنى ، بهره‌اى است از همين آيت ارجمند .