دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى ) — الصفحة ٦١١
يادداشتها و پينوشتهاى پژوهنده
امام على بن ابى طالب - عليهما السّلام .
گروهى كتاب « موطّأ » ، گردآوردهء مالك بن انس ، را به جاى ابن ماجة قرار داده و حديثنامه‌هاى ششگانه را اين گونه لحاظ كرده‌اند .
( تفصيل اين مطالب را بنگريد در : دانش حديث ، محمّد باقر نجف‌زاده بارفروش ، صص 41 - 65 ؛ و :
پژوهشى تطبيقى در أحاديث بخارى و كلينى ، هاشم معروف الحسنى ، ص 32 و 119 - 132 ؛ و : إحراق بيت فاطمة - عليها السّلام - في الكتب المعتبرة عند اهل السّنّة ، الشّيخ حسين غيب غلامى ، صص 35 - 40 ) .
( 1702 ) 147 / 11 « اسپيذ » .
« اسپيد » : سپيد ، سفيد ، اسفيد .
صاحب مثنوى گويد :
دفتر صوفى سواد حرف نيست * جز دل اسپيد همچون برف نيست ( مثنوى ، چ سبحاني ، ص 201 ، دفتر 2 ، ب 160 ) .
در شعر بابا طاهر « اسپيده باز » ( دستنوشت : أسبيده باز ) آمده است كه همان « باز سپيد » باشد ( نگر :
بابا طاهر نامه ، ص 85 و 97 و 113 و . . . ) .
( 1703 ) 147 / 14 « ردّ » .
« ردّ » : در المعجم الوسيط مىخوانيم : « الرّدّ : الرّدىء . » ( ص 338 ) . همين معنا را مىيابيد در : القاموس المحيط ، ج 1 ، ص 570 .
( 1704 ) 147 / 14 « صاحب ضرع » .
« ضرع » : « دوشيدنى ، شيرده » ( لغتنامهء دهخدا ) .
( 1705 ) 147 / 15 « دوشنى » .
« دوشنى » : در لغتنامه‌ى دهخدا آمده است : « دوشنى . [ ش ] ( ص مركب ، امركب ) گاو ميش و گاو و گوسفند شيرده . ( لغت محلّى شوشتر نسخهء خطّى كتابخانهء مؤلّف ) . كسى كه به ريشخند و تدريج هر چه دارد از او بگيرند . ( لغت محلّى شوشتر ) . » .
مىگويم : « دوشنى » شايد ريخت كوتاه شدهء « دوشيدنى » باشد . فردوسى « دوشيدنى » را به عنوان صفت چارپا به كار برده و مرادش « شيرده » است .
( 1706 ) 147 / 16 « زبد با آن يار كرد » .
« زبد » : در تاج الأسامى ( ص 228 ) آمده است : « الزبد : مسكه ، القطعة زبدة » ( و نيز نگر : ملخّص اللّغات ، ص 38 ؛ و : نصاب الصبيان ، تصحيح حسن انورى ، ص 13 و حاشيه‌اش ) .
« يار كردن چيزى با چيزى » : چيزى را همراه چيزى كردن .
در نصيحة الملوك ( ص 3 ) مىخوانيم :
« شب آدينه نيّت روزه كن ، و اگر پنج شنبه را با آن يار كنى اوليتر بود » .
و در قابوس‌نامه ( ص 263 ) :
. . . « مكتسبى را با غريزى يار كن تا بديع الزمان باشى . » .
( 1707 ) 147 / 19 « بره » .
در دستنوشت : « بره » ؛ اين آيا بازتاب آواهاى شيوهء گفتارى كاتب نيست ؟