دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى ) — الصفحة ٥٦٤

يادداشتها و پينوشتهاى پژوهنده

راه » .

( نگر : فرهنگ فارسى ، دكتر معين ) .

( 1335 ) 96 / 13 « ( 193 ) بعضى » .

يكى دو حرف نخستين ، در عكس ما ، روشن خوانده نمىشوند ؛ ولى گمان دارم درست خوانده باشم .

( 1336 ) 96 / 14 « برآمذ » .

« برآمدن » : گذشتن [ - زمان ] ، سپرى شدن .

فردوسى مىگويد :

بسى بر نيامد برين روزگار * كه رنگ اندر آمد به خرّم بهار برو بر همى گشت گردان سپهر * چو نه مه بر آمد بران خوبچهر ( شاهنامهء فردوسى ، به كوشش اتابكى ، ج 1 ، ص 387 ) .

نغزك : متعدّى اين مصدر كه « برآوردن » باشد هم به كار رفته ( به معناى « گذراندن ، سپرى كردن » ) و از جمله در بيت مشهور « كه اى صوفى شراب آنگه شود صاف / كه در شيشه برآرد اربعينى » ( از حافظ ) ؛ على الظّاهر برخى به معناى « برآرد » در اين بيت توجّه كافى ننموده‌اند .

( 1337 ) 96 / 16 « آوخ » .

« آوخ » : دريغا ، دريغ ، افسوس ، آه ، آخ . ( فرهنگ فارسى ، دكتر معين ) .

ما كشتهء نفسيم و بس آوخ كه برآيد * از ما بقيامت كه چرا نفس نكشتيم ( سعدى ) آوخ كه چو روزگار برگشت * از من دل و صبر و يار برگشت ( سعدى ) ( شواهد از : لغتنامهء دهخدا ) .

( 1338 ) 96 / 20 « وَ مَنْ يُشاقِقِ الرَّسُولَ » .

النّساء / 115 .

( 1339 ) 97 / 4 « إِنَّ الْمُنافِقِينَ . . . النَّارِ » .

النّساء / 145 .

( 1340 ) 97 / 4 و 5 « يقولون . . . قلوبهم » .

آل عمران / 167 .

( 1341 ) 97 / 13 « اسرار » .

در دستنوشت « ار » يا با قلمى ديگر نوشته شده ، يا با قلم اصلى ، پررنگ‌تر ، افزوده شده ، يا . . . - و اللّه العالم .

( 1342 ) 97 / 21 « خيانت كنند و بزه‌مند بوذ . » .

چنين است در دستنوشت .

« بزه‌مند » : مركّب است از « بزه » ( گناه ) و « مند » ( پسوند ) ؛ و به معناى « گناهكار ، مذنب ، اثيم » .

« و به نظر حقارت بديشان نظر نكنى كه بزه‌مند و گرفتار آيى » ( تاريخ قم ) .

( با بهره‌گيرى از : لغتنامهء دهخدا ) .