دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى ) — الصفحة ٥٥٨

يادداشتها و پينوشتهاى پژوهنده

( 1293 ) 90 / 13 « تأمّل نمىكنند » .

« تأمّل » در عكس ما كاملا روشن نيست ، ولى گمان مىكنم درست خوانده باشم .

( 1294 ) 90 / 14 « تدبّر » ، « تفكّر » .

« التفكّر و التدبّر : قد فرق بينهما بأن التّدبّر تصرّف القلب بالنّظر في عواقب الأمور ، و التفكّر تصرّف القلب بالنّظر في الدّلائل » .

( فروق اللّغات ، الجزائرى ، ص 83 ) .

همچنين نگر : معجم الفروق اللّغويّة ، ص 121 .

( 1295 ) 90 / 16 « زعم » .

ضبط دستنوشت اين گونه است ؛ سنج : المختار من صحاح اللّغة ، ص 217 .

( 1296 ) 90 / 17 « زنديقان » .

« . . . زنديق معرّب زنديك [ است ] و زنديك يعنى تأويل‌گر » ( كلك ، ش 79 - 76 ، ص 586 ) ؛ در نگارشهاى إسلامي عمدتا « زنديق » به معناى بددين است و « زندقه » به معناى بددينى .

( 1297 ) 90 / 20 « خلق السّموات و الأرض في ستّة ايّام » .

الأعراف / 54 ، يونس / 3 ، هود / 7 ، الحديد / 4 .

ضبط دستنوشت اين است : « خلق اللّه السّموات و الأرض في ستّة ايّام » ؛ چنين عبارتى - از طريق المعجم المفهرس - در قرآن كريم يافت نشد .

( 1298 ) 90 / 20 و 21 « در ( 180 ) سورة حم السّجده . . . » .

« حم . سجدة » نام ديگر سورت ارجمند « فصّلت » است .

در مورد موضوع مورد نظر مصنّف - رضوان اللّه عليه - نگر : فصّلت / 8 - 12 .

مصنّف - أعلى اللّه مقامه - خود در بلابل القلاقل گويد - در تفسير گرامى سورت « فصّلت » - :

« . . . « في اربعة ايّام » در تمامت چهار روز ؛ و اين تقدير در كلام عرب . . . شايع است ؛ تقول : سرت من البصرة الى بغداذ في عشرة و الى الكوفة في خمسة عشر ، اى : في تتمة خمسة عشرة ؛ و به اين تقدير ميان آنچه فرموذ : « في ستة ايام » و ميان اين آيات هيچ تناقض نبوذ ، چنانك ملاحدة دعوى كردند . » .

( عكس دستنوشت بلابل القلاقل ، رويهء 160 بنا بر عكسى كه نزد ماست ) .

همچنين نگر : منتخب التّبيان ، الشيخ ابن إدريس الحلّى ، ج 2 ، ص 244 و 245 .

( 1299 ) 91 / 4 « ردّوه » . ( هر دو مورد ) .

در دستنوشت : « ردّوه » ؛ از روى قرآن كريم درست گردانيديم .

( 1300 ) 91 / 13 « انا مدينة العلم و علىّ بابها » .

اين روايت گرامى و بلند آوازه را مصنّف - عليه رضوان اللّه - در بلابل القلاقل هم بياورده : رويهء 6 از عكس دستنوشت بنا بر عكس ما كه چند صفحه‌اى از آغازش بىشماره است .

علّامهء حلّى - جعله اللّه في الرّفيق الأعلى - در كشف اليقين ( تحقيق : على آل كوثر ، ص 57 ) آورده‌اند :

« روى الترمذي في صحيحه أنّ رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله - قال : أنا مدينة العلم و علىّ بابها .

» . محقّق محترم ، آقاى على آل كوثر ، در پانوشت اين بند ، مرقوم فرموده‌اند :