دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى ) — الصفحة ٤٢٢

يادداشتها و پينوشتهاى پژوهنده

( 316 ) 11 / 20 « تخصيص » .

در عكس دستنوشت كاملا روشن نيست ، ولى گمان دارم كه ضبط و قرائت درست ، همين باشد . سنج :

تفسير شيخ ابو الفتوح ( قدّس سرّه ) ، چ شعرانى ، ج 1 ، ص 355 .

( 317 ) 11 / 20 و 21 « إِنَّ الَّذِينَ يُؤْذُونَ اللَّهَ » .

الأحزاب / 57 .

( 318 ) 11 / 24 « ايمان شما را » .

در دستنوشت چندان روشن نيست ؛ اميدوارم كه درست خوانده باشم .

( 319 ) 11 / 24 و 25 « حيىّ أخطب و اصحاب او از جهوذان مؤمنان را گفتند : . . . » .

سنج : نهج البيان ، ج 1 ، ص 221 و 222 ؛ تفسير شيخ ابو الفتوح ( طاب ثراه ) ، ج 1 ، ص 356 .

( 320 ) 11 / 25 « نمازى كى . . . كرديد » .

« نماز » : پهلوى :

namac

از ايرانى باستان -

nam

( خم شدن ، تعظيم كردن . به معناى بندگى و اطاعت و سجود و پرستش و خدمتگارى و فرمان بردارى باشد . در اصطلاح عبادت مخصوص و واجب مسلمانان كه پنج بار در شبانه روز ادا كنند و آن را به تازى « صلاة » گويند ؛ ( البتّه نماز مستحبّ هم در شريعت هست ) .

( نگر : برهان قاطع ، ص 2167 و 2168 ، متن و حاشية ) « نماز كردن » : نماز گزاردن ، نماز خواندن :

« هر آن كسى كه درين حلقه نيست زنده به عشق * برو نمرده به فتوىّ من نماز كنيد » ( ديوان حافظ ، تصحيح خرّمشاهى ، ص 244 ) .

« اگر درد خويش را مىدرمان جويى برو نماز كن ، و روزه‌دار ، و علم‌آموز ، و . . . » ( انس التّائبين ، ص 38 ) .

« پس بر جامه‌اى كه عاميان نشسته باشند چرا نماز مىكند ، و . . . ؟ » ( كيمياى سعادت ، ج 1 ، ص 144 ) .

( 321 ) 11 / 26 « مباشرت » .

در كتاب المصادر آمده است : « المباشرة : . . . ، و به خويشتن به كارى قيام كردن . » ( ص 640 ) .

در كليله و دمنه آمده : « خردمند مباشرت خطرهاى بزرگ به اختيار صواب نبيند . » ( از شاهدهاى لغتنامهء دهخداست . ) .

( 322 ) 12 / 1 « نموذى » .

نموذى - نموديد . نگر : پيشگفتار مصحّح .

( 323 ) 12 / 3 « برآء بن مغرور » .

« مغرور » در دستنوشت به وضوح با « غين » - و مشكول - كتابت گرديده است لكن در تفسير گرامى مجمع البيان ( ج 1 ، ص 417 ) و تفسير شيخ ابو الفتوح رازى - طاب ثراه - ( چ شعرانى ، ج 1 ، ص 357 ) « معرور » به عين چاپ شده است و در « خلاصهء سيرت رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم » ( ص 109 ) نيز . همچنين سنج :

دلائل النّبوّة ، صص 134 تا 137 ؛ و : المعجم المفهرس لألفاظ الحديث النبوىّ ( صلّى اللّه عليه و آله ) ، ج 8 ، ص 27 .

معلومم نشد ضبط مورد نظر مصنّف « مغرور » بوده يا نقطة - بعمد يا سهو - به علّت ديگر كتابت شده .

« نقبا » .

« نقبا » در لغت جمع « نقيب » است . در تاج الأسامى آمده : « النّقيب : مهتر ، النّقباء جماعة ، . . . » ( ص 581 ) .