دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى ) — الصفحة ٤٢٠

يادداشتها و پينوشتهاى پژوهنده

گزينش ما درست بوده است يا نه ؟ .

ضمنا « . . . » را از سر احتياط گذاشتيم ، نمىدانيم ميان « و از » ( به فرض درستى ) و « دوزخ » چيزى بوده يا نه ؟ ( 304 ) 10 / 19 « [ دوزخ ] » .

به ضرورت معنا ، افزوده شد .

( 305 ) 10 / 21 « نجران » سنج : تفسير شيخ ابو الفتوح رازى ( أعلى اللّه مقامه ) ، چ شعرانى ، ج 1 ، ص 308 .

( 306 ) 10 / 22 « بقبلهء » در اصل مخدوش است و در صحّت قرائت ترديد دارم .

( 307 ) 10 / 25 و 26 « وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ » مصنّف بايد پيش ازين عبارت شريف ، به توضيح در بارهء عبارت ارجمند « قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدى » مىپرداخت . يا مصنّف فقيد - رضوان اللّه عليه - به اين كار نپرداخته يا بخشى از كتاب در دستنوشت ما نيست - و اللّه أعلم بالصّواب .

( 308 ) 10 / 26 « رأى » .

« رأى » ، « رأى » : واژهء « رأى » (

ra'y

) ، واژه‌اى تازى است كه به فارسى وارد گرديده ، و ، گذشته از ريخت اصلىاش ( : رأى ) ، ريخت « رأى » (

ra'y

) نيز در فارسى به كار مىرود كه صورتى از همان « رأى » است . ( نگر - ذيل « رأى » و « رأى » - : لغتنامهء دهخدا و فرهنگ فارسى معين ) .

( ضبط متن ما با توجّه به رسم الخطّ دستنوشت بدين شكل آورده شد ؛ ولى نبودن « ء » در ريخت كتابتى دستنوشت را لزوما نبايد دليل « رأى » بودن - و نه « رأى » بودن - ضبط شمرد . ) « رأى » (

ra'y

) را شيوا سخنان پارسيگوى بسيار به كار برده‌اند ؛ چون فردوسى :

« مرا گفت خوب آمد اين رأى تو * به نيكى اگر بد همه پاى تو » ( شاهد از : لغتنامهء دهخدا ) .

( 309 ) 11 / 1 « دين اسلام است » .

در دستنوشت ، زير نون ، « زير » ( كسره ) گذاشته شده است ، ولى با سنجش با معنا درست به نظر نمىرسد .

( 310 ) 11 / 1 « ترا از » .

در عكس دستنوشت چندان روشن نيست ؛ زين رو به قرائت خود اطمينان ندارم .

( 311 ) 11 / 3 « قوله - تعالى - : و ما جعلنا . . . » .

طبق تقسيم‌بندى آيات قرآنهاى متداول ، اين آيهء ارجمند در متن از آغازش درج نگرديده است ولى در تفسير شيخ ابو الفتوح رازى ( قدّس اللّه نفسه ) ( چ شعرانى ، ج 1 ، ص 347 ) آيه از همين جا آغاز شده . خوراى يادكردست كه آيات قرآنى در اين تفسير ( تفسير شيخ ابو الفتوح - طاب ثراه - ، چ شعرانى ) ، از چشم‌انداز شماره و بخشبندى با مصحف متداول اختلاف دارد .

گفتنى است در جايگاه « تعملون » ( پايان آيت 144 ) اختلاف قرائت هست ؛ نگر : الكشّاف ، ج 1 ، ص 203 ؛ همان قرائت ضبط شده در دستنوشت را ما نقل كرده‌ايم .