دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٥
[ سوره الرعد ( 13 ) : آيه 36 ]
اللّهم - و در جاهليّت در أول نامها « باسمك اللّهم » مىنوشتند . پس رسول گفت : بنويس :
هذا ما صالح عليه محمّد رسول اللّه ، اين آنست كى رسول خدا محمّد بر آن صلح كرده است . مشركان گفتند : اگر تو رسول خذا بوذتى و ما با تو قتال كردمانى بر تو ظلم كرده بوذمانى ،
و لكن اكتب : هذا ما صالح عليه محمد بن ( 671 ) عبد اللّه .
صحابه گفتند : يا رسول اللّه ! اجازت فرما تا با ايشان قتال كنيم . رسول گفت : نه ، امّا آن چنانك ايشان مىخواهند بنويس . خذاى - تعالى - اين آيت در شأن ايشان بفرستاذ .
ضحاك از ابن عباس روايت كنذ كى اين آيت در شأن كفّار قريش منزل شذ در آن وقت كى رسول ايشانرا گفت :
اسجدوا للرّحمن .
قالوا : ما الرّحمن ؛ خذاى - تعالى - اين آيت فرستاذ او را گفت : « قُلْ » لهم - يا محمّد ! - ايشانرا بگو - اى محمّد ! - ، انّ الرحمن الّذى أنكرتم معرفته ، آن رحمن كى شما معرفت او را انكار كردى « هُوَ رَبِّي » او پروردگار و خذاوند من است « لا إِلهَ إِلَّا هُوَ » هيچ پروردگار و خذاوند جز وى نيست « عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ » اعتماد بر وى كردم و تفويض امر خوذ بوى كردم « وَ إِلَيْهِ مَتابِ » و بازگشت من به حضرت وى است .
قوله - تعالى - :
[ سوره الرعد ( 13 ) : آيه 32 ]
[ سوره الرعد ( 13 ) : آيه 32 ]
وَ لَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَمْلَيْتُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كانَ عِقابِ ( 32 )
تسلّى خاطر عاطر رسول را مىفرمايذ : اى محمّد ! خسته خاطر مباش كى ايشان پيش از تو به پيغمبران پيش از تو استهزا كرده‌اند ؛ از استهزاى قوم خوذ غم مخور . « فَأَمْلَيْتُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا » أمهلتهم ( 672 ) و أطلت ؛ و منه : الملاوة و الملوان ؛ و يقال : تملّيت حينا اى اخّرت عنهم العذاب ، يعنى مهلت داذم ايشانرا و دراز گردانيذم ، يعنى عذاب از ايشان تأخير كردم . « ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ » عاقبتهم ، يعنى عاقبت ايشانرا بگرفتم « فَكَيْفَ كانَ عِقابِ » اى عقابي ايّاهم ، پس عقوبت من ايشانرا چگونه بوذ ؟ !
قوله - تعالى - :
[ سوره الرعد ( 13 ) : آيه 36 ]
[ سوره الرعد ( 13 ) : آيه 36 ]
وَ الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَفْرَحُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ مِنَ الْأَحْزابِ مَنْ يُنْكِرُ بَعْضَهُ قُلْ إِنَّما أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ وَ لا أُشْرِكَ بِهِ إِلَيْهِ أَدْعُوا وَ إِلَيْهِ مَآبِ ( 36 )
و آنانك ايشانرا داذيم كتاب ، خرّم و شاذمان مىشوند بآنچ بر تو - اى محمّد ! - منزل مىشوذ . گفته‌اند : در حق اصحاب رسول منزل شذ كى چون قرآن بر رسول فروذ مىآمذ ايشان خرّم مىگشتند ؛ و گفته‌اند : مراد جهوذان و ترسايان‌اند كى بآنچ موافق كتب ايشان [ بوذ ] شاذ مىگشتند ؛ و گفته‌اند : مراد عبد اللّه سلام و اصحاب اوست .