دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٧
[ سوره يوسف ( 12 ) : آيه 1 ]
« يا أَبَتِ » اى پذر من ! « إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَباً » من ديذم در خواب يازده 2095 ستاره ؛ و اصل آن احد و عشر بوذ ، فركّبا و بنيا على الفتح عند التّركيب ، بر فتح مبنى كردند از جهت ثقل حرف ؛ و الكوكب النّجم ، و كوكب ستاره بود و آن را نظيرى نيست الا بابل . « وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ » و ايشان معروف‌اند « رَأَيْتُهُمْ لِي ساجِدِينَ » ديذم ايشانرا كى مرا سجده كردند .
سؤال : چرا رؤيت مكرّر كرد ؟
جواب : زيرا كى أول متعلّق است بذات و دوم متعلّق است به حال .
و گفته‌اند : چون سخن دراز شذ آن را اعادة كرد .
جوابي ديگر : محتمل است كى جواب يعقوبست چون يوسف گفت : ديذم ، يعقوب گفت : كيف رأيتها ؟ چگونه . . . 2096 ؟ قال : رأيتهم لي ساجدين ، ايشانرا ديذم كى مرا سجده كردند . يعنى مرا تواضع كردند ؛ و گفته‌اند : سجده تحيّت بوذ دران زمان و ذكّر الكناية و جمع جمع العقلاء لمّا و صفها ( 531 ) بوصفهم ، كنايت را بتذكير ذكر كرد و بجمع عقلا جمع كرد و به وصف عقلا وصف كرد .
ابن عباس گويذ : شمس و قمر ماذر و پذر اوست و يازده ستاره برادران او اند . سدّى گويذ : آفتاب پذر است و ماهتاب خالهء يوسف است و ماذرش راحيل بوذ و او وفاة يافت ؛ و گفته‌اند : قمر عبارتست از تذكير ، و آفتاب ماذر اوست يا خاله به آن قول كى تأنيث است ، و نام برادران يوسف اين است : روبين ، و بلام گفته‌اند ، و شمعون و لاوى و يهوذا و بشسوخور و زبولون و دون و يفتولى و كوذ و أشير و بنيامين و يوسف - عليهم السّلم .
و سدّى از جابر روايت كند كى جهوذى به خدمت رسول آمذ - صلّى اللّه عليه و آله - و گفت :
اى محمّد !
أخبرني عن الكواكب الّتى رآها يوسف - عليه السّلم - ساجدة له ، ما اسماؤها ؟
فسكت رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله - و لم يجبه ،
گفت : مرا خبر ده از آن ستارها كى يوسف را سجده كردند و از نامهاء ايشان مرا آگاه گردان . رسول خاموش گشت و او را جواب نداد . جبرئيل ( 532 ) - عليه السّلم - منزل شذ و رسول را از آن خبر داذ . رسول گفت :
هل انت تؤمن ان أخبرتك بأسمائها ؟
اگر ترا از نامهاى آن ستارگان خبر دهم ايمان آرى ؟ گفت : بلى . رسول گفت : نامهاشان اين است : 2097
جربان و الطّارق و الذّبال و ذو الكنفات و قابس و وثّاب و عمودان و المصبح و الفليق و الضّروح و الفرغ ، و الضّياء و النّور نزلن من السّماء فسجدن له ، فقال اليهودىّ : رأى و اللّه و انّها لا سماؤها
، جهوذ سوگند ياذ كرد كى