دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٤

[ سوره هود ( 11 ) : آيه 117 ]

امّة واحدة كفّارا الا من رحم ربّك فهداه و لا يزالون مختلفين .

« وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ » اى للرّحمة خلقهم ، و اللّام للعاقبة .

« وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ » اى وعيده ، يعنى وعيد از پروردگار تو - اى محمّد ! - در حق كافران و منافقان تمام شذ ؛ و گفته‌اند : مراد ازين « كلمه » ، « لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ » است ، يعنى تمام شذ كلمهء خذاوند كى پرگردانذ دوزخ را از جن و انس يعنى از عاصيان جنّ و انس .

« وَ كُلًّا نَقُصُّ عَلَيْكَ ( 526 ) مِنْ أَنْباءِ الرُّسُلِ » اى نتلوا عليك من اخبارهم ، و بر تو مىخوانيم - اى محمّد ! - خبرهاى رسولان پيش از تو « ما نُثَبِّتُ بِهِ فُؤادَكَ » آنچ دل تو به آن تسكين يابذ و قوى گردذ تا دل خوش دارى و صبر كنى چنانك ايشان صبر كردند ؛ و « كلا » منصوبست بمصدريّت ، اى القصص نقصّ ؛ و گفته‌اند : مفعول « نقصّ » است ؛ و « ما نثبّت » منصوبست و بدل است از « كلّا » .

ابن عيسى گويذ : « فؤاد » عبارتست از عضوى كى گرم گردذ بخشمى كى بوى درآيذ .

« وَ جاءَكَ فِي هذِهِ » اى في هذه السّورة ، و به تو فرو مىآيذ درين سورة ؛ و گفته‌اند : درين اخبار ؛ و گفته [ اند ] : درين سورة و ديگر سورتها و گفته‌اند : در دنيا . « الْحَقُّ » النبوة ، پيغمبرى « وَ مَوْعِظَةٌ وَ ذِكْرى لِلْمُؤْمِنِينَ » 2088 عبرة لمن اعتبر و تذكّر لمن تذكّر ، عبرتى است آن را كى عبرت گيرذ و ياذ كردى است آن را كى ياذ كند .