دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى ) — الصفحة ٧٩

[ سوره النساء ( 4 ) : آيه 59 ]

امير المؤمنين - عليه السّلم - نداذ ؛ پس لازم شذ كى مراد از آيت امير المؤمنين است .

وجه سئوم 1207 ( 153 ) آنست كى خذاى - تعالى - « وَ مَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا » 1208 1209 بطريق تأكيد مكرّر فرموذ . پس اگر « وَ الَّذِينَ آمَنُوا » در آيت اوّل عام بوذى واجب بوذى كى « وَ الَّذِينَ آمَنُوا » در آيت دوم 1210 عام بوذى ؛ و آن درست نيايذ ، زيرا كى خذاى - تعالى - تولّى در آيت ثانى بلفظ خبر فرموذ كما قال - تعالى - : « وَ مَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا » آن را كى ولايت فرموذ گردانيذ 1211 در آيت اوّل بقوله : « وَ الَّذِينَ آمَنُوا » ، و محال بوذ كى آنك يجب عليه التّولّى هم آن بوذ كى يجب له التّولّى ، زيرا كى اين معنى مؤدّى شوذ كى مطيع مطاع بوذ .

پس به اين وجوه روشن و مبرهن شذ كى بعد اللّه - تعالى - وجوب ولايت و طاعت و استحقاق آن كسى را بوذ كى معصوم و منصوص بوذ ، و آن كس يا نبى باشد يا امام .

اگر گويند : « الّذين آمنوا » لفظ جمع است ؛ حمل آن بر واحد چگونه توان كرد ؟ ، گوييم :

اين سؤال را دو جوابست :

جواب أول آنست كى مرد چون عظيم قدر و بزرگ منزلت بوذ ، تعظيم قدر و شأن او [ را ] 1212 ، ذكر او بلفظ جمع كنند ؛ و قرآن ازين معنى خبر ميذهذ : « إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ » 1213 ؛ « وَ الْأَرْضَ ( 154 ) فَرَشْناها فَنِعْمَ الْماهِدُونَ » 1214 ؛ « الَّذِينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ » 1215 ، و باصحّ روايات مخبر يكى بوذ 1216 و عبارة از وى بلفظ جمع فرموذ ، و آن « ناس » است كى صيغت جمع است .

پس چون امير المؤمنين - عليه السّلم - سيّد أوليا و بهترين أوصيا بوذ بعد از رسول - صلّى اللّه عليه و آله - ، دور نبوذ كى او را بلفظ جمع ذكر فرمايذ .

جواب دوم آنست كى مراد بلفظ « الّذين » جميع ايمّه‌اند - عليهم السّلم - ، زيرا كى طاعت ايشان بر جميع امّت چون طاعت رسول است - عليه السّلم .

اگر گويند : آنك موصوف بوذ بإعطاء زكات در حالت نماز ، نه يكى بوذ از جملهء ايشان ؟

جمع را به آن چگونه وصف توان كرد ؟ ، گوييم : عرب را عادتى معروف و طريقتى مشهور هست و آن آنست كى جمع را وصف كنند بآنچ از واحدى ازيشان صادر شوذ چون آن از وى كراهيت ندارند و بر وى در آن انكار نكنند ، و آن در ميان ايشان شايع و جاريست تا حدّى كى نزد ايشان چون حقيقت بوذ . نه نبينى كى ايشان گويند : نحن قتلنا فلانا و حفظنا