سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى ) — الصفحة ١٩٠
چاه زمزم
مقام ابراهيم هم اسم قانصوه غوريست كه در سنهء نه صد و پانزده [ ه . ق . ] تعمير كرده . و هر دو از سلاطين چراكسهء مصرند .
و در ايوان و جلو اين ايوان مقام ابراهيم حجاج بعد از طواف ، نماز مىكنند . و اينجا محل نماز سلسلهء شافعى است كه رئيس آنها در اين ايوان مىايستد و نماز مىكند .
منبر حضرت رسول ( ص )
منبر حضرت رسول ( ص )
و در همين سمتى كه مقام ابراهيم است به فاصلهء هشت قدم در مقابل ركن حبشى ، منبرى است ده پله از سنگ مرمر . مىگويند اين منبر حضرت رسول است و امام عصر عجل اللّه فرجه بعد از ظهور ، در اين منبر خواهد رفت .
چاه زمزم
چاه زمزم
در مشرقى خانه ، نزديك مقام ابراهيم واقع شده كه با حجر الاسود محاذى است . و بر روى آن طاقى زده و اطاق مانندى درست كرده و درى گذاشته‌اند . و اصل چاه در وسط آن اطاق و اطرافش را از سنگ مرمر ساخته و يك ذرع متجاوز از زمين بالا آورده‌اند و چرخى نصب كرده با قرقره و كوزه آب مىكشند . آب او فى الجمله شور اما بد طعم نيست .
دهنهء چاه سه ذرع است و ريسمان خور چاه كه به آب مىرسد ، سيزده ذرع است .
سر اطاق چاه را مهتابى درست كرده‌اند و بر روى او از چوب طاقى زده‌اند كه مؤذن شافعى در آنجا اذان مىگويد .
و در پشت اطاق چاه زمزم در سمت مقام ابراهيم ، پلهء آهنى كه مثل منبر است گذاشته‌اند كه در اعياد در درب خانهء كعبه مىگذارند و داخل خانه مىشوند .
و در سه طرف غرب و شرق و جنوب خانه كنار مسجد الحرام عتيق ، سه ايوان مربع روپوشيده ساخته‌اند كه اطراف آن باز و محل نماز امام حنفى و حنبلى و مالكى است . و هر ايوانى هشت قدم طول و عرض آن است و هر چهار مذهب تسنن در مسجد الحرام نماز مىكنند .
محل نماز امام شافعى مقام ابراهيم است كه شمالى خانهء كعبه است .
امام حنفى در ايوان غربى خانه نماز مىكند كه طرف حجر اسماعيل باشد .
و امام مالكى در ايوان جنوبى خانه نماز مىگذارد .