سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى ) — الصفحة ١١٣
وضعيت استانبول
عمارت بيگلربيگى ، كه از بناهاى مزينهء سلطنتى و شاهنشاه جمجاه ايران ، در آنجا نزول اجلال فرموده بودند .
عمارت گوك‌سو ، از عمارات باصفاى سلطنتى است و از بناهاى سلطان عبد المجيد - خان ، و رودخانهء كوچكى از وسط آن مىگذرد .
عمارت اورسى ، كه محل سلام سلطنت سابقا در آنجا بوده و تخت سلطنتى آنجاست .
باب عالى ، كه وكلاى دولت و ملت در آنجا مىنشينند و مثل دار الشورى است .
باب عسكريه ، كه مثل اطاق نظام و رئيس عسكريه آنجا مىنشيند .
سراى توپ قپو « 30 » ، كه مشهور اين است : خرقهء مباركهء حضرت رسالت پناهى در آنجا است و هر سال سلطان يك دفعه به زيارت خرقه مىرود .
و اگر بخواهم تفصيل هريك از اين عمارات را بنويسم به طول انجاميده اسباب ملالت و كسالت مىشود همين قدر عرض مىكنم ، كه در اين عمارات مخارج بسيار شده و خيلى محكم و مزين و باصفا ساخته‌اند و سنگ مرمر بىشمار در هريك از اين‌ها به كار برده‌اند . و كلية در اين شهر سنگ مرمر فراوان است و در حمامها و مسجدها و خانه‌هاى اعيان و عمارات سلطان همه‌جا كار كرده‌اند . بعضى از اين مرمرها را از جزيرهء مرمره مىآورند كه نزديك به اسلامبول است و مرمرش چندان امتياز ندارد ، و بعضى از ايطاليا مىآورند . مرمرهاى آنجا در نهايت سفيدى و صافى است .
تماشاخانه‌ها
تماشاخانه‌ها
تماشاخانه‌ها و بازيگرخانه‌هاى بسيار در اين شهر است و بعضى را مفصل ديدم و برخى را تفصيلش را شنيدم ، و ذكر كردن آنها حاصلى ندارد موقوف به ديدن مىباشد .
وضعيت استانبول
وضعيت استانبول
و اسلامبول نصف اين طرف بوغاز و نصف آن طرف بوغاز است . و در دو طرف بوغاز تپه‌ها و در [ ه ] ها و ماهورها و كوههاى كوچك جنگلى سبز و خرم افتاده و خانه‌ها مرتبه‌به‌مرتبه در بغل اين تپه و ماهورهاست .
و شبها چراغ كه روشن مىشود عكس چراغها به آب مىافتد و خيلى باصفا به نظر مىآيد . و چون خانه‌ها در بغل دره و ماهورهاست كوچه‌هاش غالبا سرازير و
( 30 ) - « توپ قاپوسراى Top Gapusaray " صحيح است .