سفرنامه ظهير الدوله ( همراه مظفر الدين شاه به فرنگستان ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٨

چند ماده تاريخ

در حيات او نيز شعرا در مدح او اشعارى سروده‌اند ، از آن جمله سخنور نامدار و اديب مشهور مرحوم وحيد دستگردى چكامه‌اى در سى و يك بيت در مدح او سروده كه چند بيت آن نقل مىشود .

دلا تا كى به پستى مىگرائى ميل بالا كن * بهل مسجد ، بيفكن صومعه ، در ميكده جا كن

* * *

اگر معنى نيوشى چند در الفاظ مىكوشى * نه نثرت را مسجّع كن نه شعرت را مقفا كن

كدورت از علايق مىدمد ترك علايق گوى * به جان وارسته شو و آئينه دل را مصفا كن

جهان است از تو عاجزتر از اين عاجز چه مىخواهى * تمسك بايدت بر حضرت باريتعالى كن

گرت از دوست فرمان در رسد انا سمعنا گو * به ديده رسم از انگشت قبول انا اطعنا كن

* * *

طريق كعبهء وصل از بيابان جنون باشد * چو مجنون كسب سوداى جنون از زلف ليلا كن

گرفتار شب هجران آن خورشيد رخسارم * خدا را اى فلك بند از گريبان افق وا كن

ره مقصود گم شد همتى اى خضر فرخ پى * ز راه كج به راه راست ما را راه‌پيما كن

تو اى منظور مستور از نظر بر ما نظر بگشا * در احياى نفوس مرده اعجاز مسيحا كن

پريشان همچو سنبل ، پشت خم چون بيد مجنونم * به پيران التفاتى اى جوان سرو بالا كن

شبى در خواب مىديدم كه دست ماه بوسيدم * به بيدارى بهل پا بوسمت تعبير رؤيا كن

حقيقت خواهى اى دل بندهء پير طريقت شو * گهر خواهى بيابى دست در آغوش دريا كن

ظهير الدوله برهان حقيقت مظهر دين را * بجو در توتياى خاكِ پايش ديده بينا كن

چو فيضش دست گيرد پشت‌پا يكسر به هستى زن * چو زلف يار كفر آموزد از هر دين تبرا كن

تو اى سرچشمهء آب حيات جاودان حق * ز صهباى تجرد جرعه‌اى در ساغر ما كن

حديث دوست را بىپرده خوش باشد نيوشيدن * هم از رخ پرده بفكن هم سخن بىپرده انشا كن

( وحيد ) افتاده در گرداب لا از ساحل وحدت * تو نوح وقتى او را ساكن كشتى الّا كن

گمان مىكنم به آن اندازه كه تشنگان ميدان تحقيق و ره‌پيمايان وادى تجريد لبى تر كنند سخن گفته باشم و كم‌وبيش دورنمائى از شخصيتى كه هم فقير كنج خانقاه بود و هم امير گنج و بارگاه به‌دست داده باشم بيش از اين درازنويسى بيهوده است بنابراين به آوردن يك داستان از بوستان كه مصداق حال ظهير الدوله است اكتفا مىكنم .

در اخبار شاهان پيشينه هست * كه چون تكله بر تخت شاهى نشست

به دورانش از كس نيارزد كس * سَبَق برد اگر خود هم اين بود و بس

همى گفت يك ره به صاحبدلى * كه عمرم به سر شد به بىحاصلى

بخواهم به كنج عبادت نشست * كه دريابم آن پنج روزى كه هست