سفرنامه ظهير الدوله ( همراه مظفر الدين شاه به فرنگستان ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٢

تشريفات در گار از اين قرار است

بعد آمديم منزل چند فصل از يك كتابيكه حضرت صدر اعظم از كنت ترجمه‌اش خواسته بود را هم مثل پروگرام من نوشتم . نزديك غروب آفتاب تمام شد . آمدم پائين ، قدرى در جمعيت با جناب اميربهادر جنگ قدم زديم . بعد رفتم به حضور . بعد از ساعتى به شام حاضر شديم . بعد از شام با نواب موثق الدوله تقريبا يكساعت دور هتل و در باغچه و روبروى هتل صفا كرده راه رفتيم ايشان به منزل خودشان و فقير هم به منزل آمده چون خيلى از تحريرات امروز خسته بودم يك ساعت قبل از نصف شب خوابيدم . چقدر راحت است اين رختخوابها .

ماريم‌باد - روز سه‌شنبه بيست و دويم ( 22 ) : از صبح تا قريب به ظهر مشغول باربندى بوديم بعد به ناهار حاضر شدم بعد از ناهار قدرى با نواب موثق الدوله در دكانها راه رفتيم ، چند پارچه پوست زنانه خريدم و هم چند قطعه اسباب سنگى كه از معدنهاى خود مريم‌باد مىسازند . يك تكه هم چوب متحيّر « 1 » ( ؟ ) شده خريدم خيلى خوب چيزى است . آمدم منزل مشغول نوشتن بعضى سياهه‌ها و چند ورق ترجمهء كتاب ديروزى شدم . نزديك غروب آفتاب آمدم پائين با نواب موثق الدوله و جناب مهندس الممالك جلوى درب هتل روى يك نيم‌كت نشستيم . كم‌كم باران مىباريد ، باغچهء چمنى جلوى هتل خيلى مصفا و باطراوت بود . اعليحضرت شاه كه به شكار رفته بودند و يك مرال هم زده بودند آمدند . رفتيم بحضور ، در ساعت هفت بعدازظهر در معيت ركاب همايون به تياتر رفتيم . چيزى كه تازگى داشت يك شخص بود كه با دهنش چند جور شيپور و طبل و موزيك ميزد ، خيلى مضحك ، و دو نفر بچه به سن پانزده سالگى يكى دختر و يكى پسر كه ژيمناستيك « 2 » بازى مىكردند و معلق مىزدند و كارها مىكردند كه در هيچ تياتر و تماشاگاه نظير آن را نديده بودم . همهء تماشاكنندگان هم همين را مىگفتند . دو نفر پسربچه هم آمدند به سن دوازده و ده سالگى . آنكه دوازده سال سن داشت ويالن مىزد و آنكه دهسال سن داشت با پيانو ضربش را مىگرفت و پدرشان با يك افتخار فوق‌العاده‌اى پاى پيانو ايستاده بود و كتاب نت پسرش را ورق مىزد .

سبحان اللّه كه چقدر اين طفلك خوب ويالن مىزد .

امروز در تمام جاهاى متمدنه دنيا ويالن اول ساز است و در هر دسته

( 1 ) - قطعا در اصل متحجر بوده . ( 2 ) - كذا