رسالة القدس و رسالة غلطات السالكين ( فارسى ) — الصفحة ٩٣

رساله غلطات السالكين

بزم قدم لشكر تعظيم به صدمت الوهيت لشكر عقل شكند ، و به سهام تحيرش خسته كند ، هرگاه كه صدمت الوهيت قدم گويد ، او گويد عدم . و اين سبب آن است كه او زادهء زمان و مكان است ، كه اگر عقل در قدم رسيدى ، نامحدود محدود شدى ، زيرا كه در حيز حدوث شدى . بقايش يكتاست در وجود . هيچ مخلوقى را بدين باديه راه نيست .

اين چهار حريف كه مزدوران بازار حق‌اند ، كه عبارت است از نفس و عقل و قلب و روح ، اندر اين ميدان مجال ندارند ، زيرا كه خود است كه وجود خود است . وجود او بجز وجود او كس نداند . عقل از او بيگانه است ، زيرا كه در حقيقت ديوانه است .

اما در محلى ديگر كه عقل در آن محل تنگدست شود از توحيد ، مقام قدرت است ، كه در آن تنزيه واحد است ، جان را آنجا مجال است ، زيرا كه جان در مقام معلوم است . چون وراء سواتر ملكوت ملاطفهء مناظرهء ربوبيت در عالم مقادير بيند ، و مكتوب مسطور معشوق بيند ، از نايافت پندارد كه يافت ، و گويد كه هذا رَبِّي ( 6 / 76 و 77 و 78 ) . اين وسيلت است بر مشاهدت اگرچه ابواب مكاشفه است ، زيرا كه به آخر گفت : إِنِّي ذاهِبٌ إِلى رَبِّي سَيَهْدِينِ ( 37 / 99 ) .

عقل در تفرقه خانه مقادير شد در بدايت توحيد . از سرعت انتباه در اشتباه شد . به هر طلوعى كه از مشارق قدرت به خدعت برآمدى ، گفتى كه هذا رب سؤال أَرِنِي ( 2 / 260 ) چون مبادى رؤيت بود ، از آن جهت چون از حق حجاب آمد كه أَ وَ لَمْ تُؤْمِنْ ( 2 / 260 ) ابراهيم عليه السلام گفت : بَلى ، وَ لكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي ( 2 / 260 ) .

زيرا كه عقل از توحيد ضعيف آمد چون دانست كه رؤيت كه در لباس است نه صرف وحدت است ، گفت : إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ ( 6 / 78 ) ، إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ حَنِيفاً ( 6 / 79 ) .

چون عقلش مىجست در عدم آمد . چون جانش مىجست بىغلط آمد . عقل مفلس مقادير است ، از آن سرگردان است . اما اين شرط شرطى مقربى است ، آنگه كه با خود آيند .

بلى ، توحيد مؤمنان است چون بىخود آيند .