روح الأرواح فى شرح أسماء الملك الفتاح ( فارسى ) — الصفحة ٨٠

5 . ضمير اشارهء « آن »

تلفظ اين ضمير نيز در روح الارواح جاى تأمل دارد ، به‌طورى كه حروف انجامهء كلمات ، وقتى با ضمير پيوستهء / ش / مىپيوندند ، گاهى به فتح تلفظ مىشود ؛ مانند روشش

) ? sa ? sevar ( a 85

؛ و گاهى به كسر ادا مىشود ؛ مانند كبدش

) ? sedabak ( a 54

؛ و گاهى به صورت مصوت بلند ( ى - ) ظاهر مىگردد . ولى گويا در اين صورت نيز تلفظ آن به كسر است ؛ زيرا در گونهء فارسى رايج در كابل ، اين مورد رواج دارد . مانند متمسّكيش 73 ، ناميش 76 ، مقاميش 42 ، كه به صورت

? sekessmatom , ? sem ? an , ? semag ? am

تلفظ مىشود .

3 . ضمير پيوستهء ت

/ ضمير مزبور در اين كتاب ، گاه با حرف آمده است و گاهى با ضمير ، و گاهى با ضمير اشاره ، و گاهى با كلمه .

ما + ت / تا در هر دو كون جز از مات ياد نيايد 113 ، اگر مات مىبايد بر ما آى 119 .

وى + ت / چون ويت خواند كس را با تو كارى نباشد 143 .

اين + ت / از اينت نمىپرسم از نان و آب مىپرسم 152 .

كه + ت / اگرت نخواهيم به كت رها كنيم 184 .

تا + ت / يا محمد ! ترا فرستادم تات در بلا افكنم 17 .

كلمه + ت / عرض خود را پاى سپر سگان شوره‌ها كن تا همه هجاهات بگويند 40 / ، اى محمد ! پروندوشت كه نگاه مىداشت ؟ 153 .

در يكى دو مورد تلفظ حرف ما قبل اين ضمير در روح الارواح به صورتى ضبط شده است كه در نسخه‌ها به صورت / ى - / نشان داده شده ، ولى تلفظ آن همان است كه در پايان بحث مربوط به ضمير پيوستهء / ش / گفته شد . يعنى تلفظ آن به صورت / - / درست مىنمايد . چنان كه در برخى از گونه‌هاى فارسى رايج در خراسان افغانستان معمول است . مانند : « اى فعل ما اگر پيونديت مىبايد اينك ارادت ما ، و اى حكم ما اگر ياريت ( و نيز ياريت ) مىبايد اينك مشيت ما » 202 .

4 . ضمير پيوستهء م

/ اين ضمير در رواح الارواح در مواردى اندك به كار رفته ، و بيشتر به كلمه پيوسته است و در يكى دو مورد به ضمير مشترك .

خود + م / اگر به بندگى نپسندى به سگان درگاه خودم بپسند 39 .

كلمه + م / چون تيرباران بلام كردى آنگه نظر كن به من 144 .

5 . ضمير اشارهء « آن »

/ يكى از كاربردهاى مكرر و بسيار معمول در روح الارواح استعمال ضمير اشارهء « آن » است به صورتى كه مرجع آن نه در كلام نويسنده و نه به