روح الأرواح فى شرح أسماء الملك الفتاح ( فارسى ) — الصفحة ٨
اختلاف نسخه‌ها
بيت
تكيه بر جان رهى كن كه ترا باد فدا * چه كنى تكيه بر آن گوشهء دار افْرِينا 9
و سرّى ديگر ازين عزيزتر هست ، و آن آن است كه اين « لا » دارى است بر سر چهار سوى ارادت جبّارى زده ، و سيّاف مشيّت را نصب كرده تا اگر عقل بو الفضول پاى به‌اندازهء گليم فرونكند - چنان كه گفته‌اند كه مدّ رجليك و على قدر الكساء - به دست قهر از دار « لا » ش درآويزد تا عبرت ديده‌ها و سبب بيدارى سينه‌ها بود . فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ 10 .
اى درويش ! هر آنكه آهنگ حضرت الّا اللّه كند بر لا إله كه نهنگ‌وار دهان قهر گشاده است - گذر بايد كرد تا اين نهنگ قهر جمله صفات او از معاصى و طاعات فروبرد ، آنگه به حضرت دولت الّا اللّه رسد مفرد و مجرّد ، نه بر دل غبارى ، نه بر پشت بارى ، نه با كس شمارى ، نه بر دل بازارى و نه در سينه آزارى ، نه با هيچ مخلوق كارى فهو مجرّد باللّه 11 ، و الخلف عند الله 12 . و تختهء دل را از غبار اغيار بمحانيده 13 ، نهاد را زهر قهر چشانيده و همّت را از ذروهء عرش درگذرانيده ، از كون رميده ، با دوست آرميده ، گوى طرب در ميدان طلب انداخته ، تيغ قهر از نيام رجوليّت آهخته 14 ، با دوست از ميان جان ساخته ، بر نطع عشق مهرهء دل بباخته ، شست طلب در درياى دولت انداخته ، خان‌ومان بشريّت به جملگى برانداخته ، تختهء هوا پاك كرده ، جامهء جفا چاك كرده 15 . /
b
2 /
اختلاف نسخه‌ها
اختلاف نسخه‌ها
( 1 ) . مج ، آ : از قهر نفى كه
( 2 ) . آ : در حاشيه افزوده شده :
هر كه نه به ميدان فلك گوى زنند * چون گوى بسر برند يكى هوا زنند
بىچوگان را دو دست بر روى زنند * گويند كه رَو رَو نه زنان گوى زنند
( 3 ) . آ : جوانمرد
( 4 ) . مج ، كب ، آ : آمد شرط بود
( 5 ) . آ ، مج : در پيش
( 6 ) . مج ، آ : بيفكند
( 7 ) . مج : سوزد ، آ : بسوزد
( 8 ) . آ : در حاشيه دارد : آنگه نظم شهادت گفتن راست گردد چنان كه شاعر گويد :
شهادت گفتن آن باشد كه همز دل درآشامى * همه درياى هستى را بدان حرفِ نهنگ‌آسا
جمال حضرت قرآن نقاب آنگه براندازد * كه دار الملك ايمان را مجرد بينداز غوغا
عجب نبود كه از قرآن نصيبت نيست جز حرفى * كه از خرشيد جز گرمى نيابد چشم نابينا
( سنائى )
( 9 ) . مر : دار آفزينا ، آ : دار فزينا ، كب . دار بزينا
( 10 ) . آ : در حاشيه دارد :
يا سر ز فضولها ببايد پرداخت * يا عاشقى تمام بر بايد ساخت
يا در رخ نيكوان نبايد نگريد * يا نه دل و جان و جاه در بايد باخت
( 11 ) . مج : محو بالله
( 12 ) . آ : در حاشيه دارد :
با درد بساز چون دواى تو منم * در كس منگر كه آشناى تو منم
گر بر سر كوى عشق ما كشته شوى * شكرانه بده كه خون بهاى تو منم
( 13 ) . مر : سترده ، مج : محو كرده
( 14 ) . آ : آخته
( 15 ) . آ : در حاشيه دارد :
جانا دل دردناك دارم بىتو * جان در شرف هلاك دارم