سرمايه ايمان در اصول اعتقادات ( فارسى ) — الصفحة ٧٩

فصل هفتم در وجوب لطف بر خداى تعالى

فصل هفتم در وجوب لطف بر خداى تعالى

فصل هفتم در وجوب لطف بر خداى تعالى

بدان كه قائلين به حسن عقلى تكليف قائلند به وجوب لطف عقلا . و لطف عبارت از امرى است كه مكلف به سبب آن امر ، نزديك شود به ارتكاب طاعت ، و دور شود از ارتكاب معصيت ، به حيثيّتى كه آن امر به سرحدّ الجاء و اضطرار به فعل طاعت ، و اجتناب از معصيت نكشد تا موجب بطلان ثواب نشود .

چه موجب ثواب ، اختيارى بودن فعل است . پس اگر مكلّف ملجأ شود به كردن فعل ، هرآينه اختيار مسلوب گردد .

و دليل بر وجوب لطف عقلا بر خداى تعالى ، آن است كه واجب تعالى تكليف كرده مر عباد را ، به فعل طاعت و ترك معصيت ، و غرض از تكليف نيست مگر امتثال اوامر كه طاعت عبارت از آن است ، و انتهاء نواهى كه مراد از ترك معصيت آن است . و الّا تكليف بىفائده و قبيح بودى . چه فعل بىفائده ، قبيح است عقلا ، چنان كه گذشت .

پس هرگاه مكلّف داند ، و قادر باشد بر امرى كه به سبب آن مكلّف نزديك گردد به امتثال ، و بر او آسان شود ، و به سبب آسان شدن البته امتثال كند ، و اگر آن امر نباشد دور شود از امتثال ، و بر او دشوار گردد ، و به سبب دشوارى البته امتثال نكند ، پس هرآينه واجب باشد بر مكلّف فعل ، امر مذكور ، كه لطف عبارت از آن است تا حاصل شود غرض او از تكليف . و اگر نكند امر مذكور را ، هرآينه مناقض غرض خود باشد . و نقض غرض از حكيم قبيح است عقلا . پس لطف واجب است عقلا .

پس اوّل بطريق شكل اوّل گوئيم : ترك لطف نقض غرض است . و نقض غرض قبيح . نتيجه دهد كه پس ترك لطف قبيح است .

و بعد از آن به طريق قياس استثنايى گوئيم : هرگاه ترك لطف قبيح