رسائل فارسى جرجانى ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٢
8 رسالهء اصول دين ( 1 )
باشد .
اگر گويند : چرا نشايد كه از براى مصلحت مكلفان گفته باشند ، چنان كه دهريان « 1 » مىگويند ؟
[ گوييم : ] هيچ مصلحت مصلحتر وراى آن نبود كه قول خويش راست گرداند و به وعدهء خود وفا كند ، چون ما درست كرديم كه اللّه تعالى بر آن قادر است .
اگر گويند : بهشت از براى كه آفريد و دوزخ را از براى كه ؟
گوييم : بهشت را از براى مؤمنان آفريد و دوزخ را از براى كافران آفريد .
اگر گويند : مؤمن كيست و كافر كيست ؟
گوييم : مؤمن آن باشد كه مسأله‌ها كه گفتيم و بيان كرديم ، به دليل و حجت بداند از توحيد و عدل و نبوت و امامت و ثواب و عقاب . و هر كه اين مسأله‌ها را به دليل بداند ، وى مؤمن باشد و مستحق بهشت شود . پس اگر اين جمله را بداند و گناه نكرده باشد و بميرد ، قطعا و يقينا از اهل بهشت باشد ، به قول خدا كه : « إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ كانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا » « 2 » . و اگر نه - العياذ باللّه - كه اين جمله را بداند و گناه كرده بميرد ، خداى تعالى عفو نكند ، بدان مقدار كه گناه كرده باشد عقابش كنند و عاقبت در بهشت باشد ، به قول خدا كه مىگويد : « إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً « 3 » للمؤمنين و المؤمنات » .
دوزخ جاى كافران است ، كه اين مسأله‌ها كه گفتيم و بيان كرديم به كلى انكار كند يا بعضى را اعتقاد ندارد . اين است اصول دين ؛ و اللّه تعالى اعلم .
( 1 ) . دهريان فرقه‌اى طبيعى مذهب كه دهر را خدا دانند ، عالم را قديم شمرند و به حشر و نشر و قيامت نيز قايل نيستند . ( دهخدا ) ( 2 ) . كهف / 107 . ( 3 ) . زمر / 53 .