رسائل فارسى جرجانى ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٦

6 رسالهء عقايد مذهب شيعه

داده‌اند و قول ايشان حق است .

سؤال : اينكه مىگويند كه صفات الهى عين ذات است ، چه معنى دارد ؟ دليل بر اين چيست ؟

جواب : در ما ذاتى است و صفتى كه عارض ذات است ، مثلا علم كه اول نداشتيم « 1 » ، بعد از آن عارض شد ، همچنين در او - سبحانه - نيست ، بلكه ذات مقدس او قائم مقام جميع صفات است ؛ يعنى به غير از ذات اقدس چيزى نيست كه عارض بر آن شده باشد .

و دليل آن است كه اگر صفتهاى سواى ذات عارض بر ذات باشند ، يا قديم باشد يا حادث ؛ و هر دو محال است ، زيرا كه اگر قديم باشد لازم مىآيد كه سواى حق تعالى چند چيز قديم باشند ؛ و قديم به غير او - سبحانه - كسى نيست . و اگر حادث باشند ، لازم آيد كه او - سبحانه - محل حوادث باشد ؛ و آن نيز محال است ، چنانچه بعد از اين بيان خواهد شد . ايضا لازم آيد كه او - تعالى - در كمالات خود محتاج به غير باشد و احتياج نقص هست ، و از نقص خدا منزّه است . ايضا در كلام ائمه - عليهم السّلام - وارد شده است كه صفات عين ذات است .

سؤال : صفات سلبيه ؛ يعنى صفاتى كه از حق - سبحان نعماى - نفى بايد كرد ، چند است و دليل بر آن چيست ؟

جواب : بنا بر مشهور هفت است :

اول ، اينكه شريك ندارد نه در خداوندى ، و نه در آفريدن چيزها ، و نه در لايق عبادت بودن ، چنان كه كفار مكه بتها را شريك در پرستيدن « 2 » كرده بودند ؛ و دليل اول گذشت . اما مستحق بودن بتها در عبادت - كه سنگى چندند « 3 » و نفع و مضرّت از آنها نمىرسد - بطلان او از آن واضح است كه بر كسى پوشيده بماند ، و اتفاق جميع پيغمبران

( 1 ) . اصل : نداشتم . ( 2 ) . اصل : پرسيدن . ( 3 ) . اصل : چنداند .