رسائل فارسى جرجانى ( فارسى ) — الصفحة ١٣٠

فصل : در چيزها [ يى ] كه دانستنش واجب بود تا دين و اعتقاد را به سلامت دارد از باور داشتن چيزها و هرزها كه بسيار كس را از آن به كفر كشد

آيد ، آن شومى آن بود ؛ قوله تعالى : « أَنَّما يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُصِيبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوبِهِمْ » « 1 » ، يعنى هر رنجى و بلايى كه خداى تعالى بديشان رساند به شومى گناه بود . و اينچنين در قرآن بسيار است ، از بىامانتى و نامعتمدى .

و از مصطفى و امامان ( ع ) آمده است كه بنده را تا به آخرت رسيدن در دنيا ، به هر گناهى چه شومى رسيد .

بىنمازى ، روزى را تنگ كند و هيچ كارش راست نياورد .

و نادادن زكات ، خشكى سال و قحط آورد .

و زنا كردن ، مذلت و درويشى آورد و زندگانى را بكاهاند .

و از خداى تعالى غافل بودن ، علت و بيمارى آورد .

و در غم آخرت نبودن ، چون از خواب برخيزد غمهاى گوناگون آورد .

و سوگندهاى به دروغ و هرزه خوردن ، سراها به مرگ ويران كند ، و آنچه بدين ماند كه گفتنش را كتابى به كار آيد ، و جا و بقعهء آن شوم بود كه در اصل غصبى بود .

و هر آنجا كه خير در وى بيشتر بود ، مباركتر بود .

و آزموده شده است كه هر كه در داشتن سراى و خان‌ومان اسراف بيشتر كند ، آنجا كمتر بماند . و چون حال چنين باشد كه گفته آمد ، نبايد كه مردم به صلاح را و بهايم را و جايگاه را - كه حلال باشد و آنچه بدين ماند - شوم دارد ، و بايد كه هر دشوارى و مانند آن از غفلت و كردار خويش داند .

و آورده‌اند كه هر كه در كارى يا در نوعى از تجارت روزىمند ، نبايد كه كارى ديگر يا نوعى ديگر از تجارت بر دست گيرد كه مصلحت وى در آن بوده باشد .

اما توكل آن بود كه كسى به وجهى از آن وجوه - كه خداى تعالى پديد كرده است - طلب روزى كند و بكوشد و در كارها بيدار بود كه خداى تعالى فرموده است و اعتماد و توكل بر خداى تعالى كند ، اگر راست آيد و فراخ روزى بود خداى تعالى را شكر كند ، و اگر به خلاف اين بود قانع و خرسند شود كه مصلحت وى چنان بود . و توكل نه آن باشد كه

( 1 ) . مائده / 49 .