تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى ) — الجزء ٢، الصفحة ٧٩

سورة الانعام مائة و ستون آية و هي مكية

عَلِيمٌ داناست بمصالح بندگان در حل و حرمت .

قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ قَتَلُوا أَوْلادَهُمْ بدرستيكه زيان كردند آنان كه بكشتند فرزندان خود را سَفَهاً از روى بيخردى و كم دانشى و بىعقلى بِغَيْرِ عِلْمٍ بيدانشى يعنى قتل ايشان به جهت خفت عقل و جهل ايشان بود با آنكه خداى تعالى رازق اولاد ايشانست نه ايشان وَ حَرَّمُوا ما رَزَقَهُمُ اللَّهُ و حرام ساختند آنچه روزى داده است خدا ايشانرا يعنى سائبه و غير آن افْتِراءً عَلَى اللَّهِ به جهت افترا كردن بر خدا قَدْ ضَلُّوا وَ ما كانُوا مُهْتَدِينَ بدرستيكه گمراه شدند و نبودند راه يافتگان بر طريق حق و جادهء صواب بعد از آن آيه ديگر ميفرمايد كه .

وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ و اوست آنكسى كه براى شما پيدا كرد و از نيست هست گردانيد بوستانهاى پر از انگور مَعْرُوشاتٍ برداشته و بر چوب و نى بسته وَ غَيْرَ مَعْرُوشاتٍ و نابسته و به زمين افتاده وَ النَّخْلَ وَ الزَّرْعَ و نيز بيافريد درخت خرما را و كشتها را از جو و گندم و برنج و ارزن و عدس و نخود و غير آن مُخْتَلِفاً أُكُلُهُ در حالتى كه مختلف و گوناگونست ميوهء آن در هيئت و كيفيت يعنى در لون و طعم و حجم و رائحه وَ الزَّيْتُونَ وَ الرُّمَّانَ مُتَشابِهاً و ديگر پيدا نمود زيتون و نار را كه مانند يكديگرند در لون و طعم و يا برگهاى آن مانند يكديگر است يا مستوى الحجم وَ غَيْرَ مُتَشابِهٍ و مانند نيست بعضى از آن ببعضى يعنى برخى شيرين است و برخى ترش و بعضى ديگر ميانه كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ بخوريد از ميوهاى هر يك از اين إِذا أَثْمَرَ چون ميوه پيدا كند اگرچه نارسيده و خام باشد وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ و بدهيد زكات آن را در روز درويدن زراعت و بريدن خرما و انگور و غير آن و قول مشهور آنست كه مراد از اين صدقه است نه زكات مفروضه زيرا كه زكات در مدينه فرض شده و اين آيه مكى است و نزد بعضى مراد زكات است و آيه مدنى است مروى است كه ثابت بن قيس پانصد نخل خرماى خود را بريده و تصديق كرد و هيچ از براى خود و عيال خود نگذاشت و به جهت اين عاجز شد از انفاق عيال حق تعالى فرمود كه وَ لا تُسْرِفُوا و از حد در مگذريد در صدقه دادن يعنى هر چه داريد يك بار تصدق مكنيد نزد علماى اماميه آنست كه اگر شخصى مقدار كوه ابو قبيس در راه خدا صرف كند اسراف نيست و اگر يك دينار بر وجهى صرف كند كه رضاى الهى در آن نباشد اسراف است إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ بدرستيكه خدا دوست ندارد اسراف كنندگانرا يعنى نمىپسندد عمل ايشانرا .

وَ مِنَ الْأَنْعامِ حَمُولَةً و اوست