تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى ) — الجزء ٢، الصفحة ٤٩

سورة الانعام مائة و ستون آية و هي مكية

كه ملائكه موت قبض ارواح ايشان كند بامر ملك جليل .

ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ پس بازگردانيده شوند به عذاب موت به حكم خدا كه مَوْلاهُمُ الْحَقِّ خداوند ايشانست و متولى امور ايشان كه درست گوى و راست كردار است كه حكم نفرمايد مگر به حق و هيچ كارى نكند مگر بر نهج صواب أَلا لَهُ الْحُكْمُ بدانيد كه مر او راست حكم در آن روز با هيبت مجال حكم كردن نباشد وَ هُوَ أَسْرَعُ الْحاسِبِينَ و اوست شتاب كننده‌ترين حساب كنندگان - در روايت صحيحه ثابت شده كه حق تعالى مقدار دوشيدن گوسفندى شمار همه مكلفان خواهد كرد و با وجود كثرت جن و انس و بسيارى عمل ايشان بر وجهى كه حساب ديگر او را از حساب ديگر باز ندارد و از أمير المؤمنين عليه السّلام سؤال كردند كه چگونه حق تعالى حساب خلقان كند در يك ساعت و حال آنكه هيچ كس او را نبيند فرمود كه همچنانكه روزى بمخلوقات مىرساند و ايشان او را نميبينند .

قُلْ بگو اى محمد از روى احتجاج مَنْ يُنَجِّيكُمْ كيست كه ميرهاند شما را مِنْ ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ از تاريكيهاى بيابان و از ظلمات دريا مراد شدايد اهوال بر و بحر است يعنى كيست كه نجات دهد شما را از سختيها و بلاها و محنتهاى دريا و بيابان تَدْعُونَهُ در وقتى كه خوانند نجات دهندهء خود را و استعانت بر او بريد و يارى از او خواهيد تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً زارى بآشكارا و نهان يعنى در همهء اوقات او را ميخوانيد تا آن شدايد و اهوال را از شما دفع سازد و زايل گرداند و ديگر آنكه ميگوئيد لَئِنْ أَنْجانا مِنْ هذِهِ اگر نجات دهد خداى تعالى ما را از اين شدائد و محنتها لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ هر آينه باشيم شكر گوينده بر نعمت نجات .

قُلِ اللَّهُ يُنَجِّيكُمْ مِنْها بگو اى محمد خدا نجات ميدهد شما را از ظلمات بر و بحر وَ مِنْ كُلِّ كَرْبٍ و از هر اندوه و غمى كه باشد ثُمَّ أَنْتُمْ تُشْرِكُونَ پس شما جزع مكنيد بشرك و عهدى كه كرده‌ايد وفا كنيد .

قُلْ هُوَ الْقادِرُ عَلى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ بگو اوست توانا بر آنكه فرستد بشما عَذاباً مِنْ فَوْقِكُمْ عذابى از زبر شما چون طوفان كه بقوم نوح عليه السّلام آمد و سنگ كه بر قوم لوط و اصحاب فيل فرود آمد أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ يا از زير قدم شما چون آل فرعون كه در آب غرق شدند و قارون كه به زمين فرو رفت و از ابى عبد اللّه عليه السّلام مروى است كه مراد از عذاب فوق حكام ظالمند و عذاب تحت بندگان و خدمتكاران بد معاش و اين قول از ابن عباس مرويست