تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى ) — الجزء ٢، الصفحة ٤٧

سورة الانعام مائة و ستون آية و هي مكية

خود وَ كَذَّبْتُمْ بِهِ ما عِنْدِي و شما تكذيب ميكنيد آن دليل را نيست نزديك من ما تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ آنچه شما بدان بشتاب ميطلبيد نيست حكم در تعجيل و تأخير عذاب مگر خداى را يَقُصُّ الْحَقَّ پيروى مىكند خدا خبر درست و راست را يعنى حق تعالى تابع حق است و از آن در نميگذرد وَ هُوَ خَيْرُ الْفاصِلِينَ و او بهترين حكم كنندگانست و بيان نمايندگان حق از باطل بندگان صالح عابد خود را .

قُلْ لَوْ أَنَّ عِنْدِي بگو اى محمد اگر چنان كه در تحت تصرف من و نزد كمال قدرت و حجت من بودى ما تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ بدانچه شما بدان شتاب ميكنيد از عذاب و عقاب و نكال و اهوال دارين لَقُضِيَ الْأَمْرُ بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ هر آينه گذارده شدى ميان من و شما يعنى شما را هلاك كرده بودمى بتعجيل به جهت فرط خشم من بر شما به جهت رضاى پروردگار خود وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِالظَّالِمِينَ و خداى تعالى داناتر است بستمكاران در وقت عذاب كردن ايشان بر وجه حكمت و مصلحت و اراده .

وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ و نزديك اوست خزانه‌هاى غيب يعنى آنچه پوشيده است از خلق چون ثواب و عقاب و انقضاى آجال و خواتيم اعمال و غير آن لا يَعْلَمُها إِلَّا هُوَ نميداند آن را كسى مگر او يعنى عالم است باوقات آن و آنچه در ضمن تعجيل و تأخير آنست از وجوه حكم و مصالح پس آن را ظاهر مىسازد بر وجهى كه حكمت مقتضى آنست وَ يَعْلَمُ ما فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ و ميداند آنچه در بيابانست از نباتات و ثمرات و حيوانات و غير آن و آنچه در درياست از جواهر و جانوران آبى وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُها و نيفتد هيچ برگى از هيچ درختى مگر كه ميداند خداى تعالى آن را و عالم است به آنكه چند برك در درخت باقى مانده و آن برك تا به زمين آمدن چند مرتبه بر پشت و روى منقلب گشته و در هوا طواف نموده تا زمانى كه بر زمين رسيده وَ لا حَبَّةٍ و نيفتند بىامر او هيچ دانهء فِي ظُلُماتِ الْأَرْضِ در تاريكيهاى زمين مراد تخمى است كه در زمين افتد وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ و نه ترى و نه خشكى و نه برى و نه بحرى نيست در روى زمين و در زير زمين إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ مگر آن ثابت است در كتاب روشن كه از علم او سبحانه است و يا مراد به آن لوح محفوظ است كه علم ما كان و ما يكون در آن ثابت است .

وَ هُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ و اوست خداوندى كه متوفى ميسازد يعنى ميخواباند شما را بِاللَّيْلِ در هنگام شب