تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى ) — الجزء ٢، الصفحة ٤١

سورة الانعام مائة و ستون آية و هي مكية

فرو فرستد آيتى از آيتهاى مقترحه وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ و ليكن بيشتر ايشان نميدانند كه حق تعالى قادر است بر انزال آن حكم او چنان قرار گرفته كه هر گاه معجزه طلبند و حق تعالى او را ظاهر گرداند و مقترحان ايمان نيارند عذاب استيصال بر ايشان فرود آيد چون قوم ثمود و از اين جهت آيات مقترحه بايشان نمينمايد و بعد از بيان قدرت خود بر انزال آيات مقترحه ذكر كمال قدرت و ذكر تدبير حكمت خود مىكند بقوله .

وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ و نيست هيچ جنبندهء بر زمين از حيوانات وَ لا طائِرٍ يَطِيرُ بِجَناحَيْهِ و نه هيچ پرندهء كه در هوا ميپرد به دو بال خود بر وجه سرعت إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ مگر ايشان گروهائىاند مثل شما يعنى همچو شما محفوظ الاحوال و مقدر الارزاق و الاحال‌اند و نظر شما در آفرينش و حيات و ممات و ذكوريت و انوثيت توالد و تناسل و در دلالت بر وجود صانعى كه مدبر و قادر و عالم وحى است بقوله ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ فرو نگذاشتيم در لوح محفوظ مِنْ شَيْءٍ هيچ چيزى را بلكه آن مشتمل است بر جلايل و دقايق علوم علوى و سفلى و امر هيچ حيوانى و جمادى در آن فروگذاشته نشده و اكثر مفسران بر آنند كه مراد بكتاب قرآنست چه آن متضمن هر چيزيست كه محتاج اليه امر دين است مفصلا يا مجملا از بيان حلال و حرام و قصص و امثال و مواعظ و اخبار آنچه مجمل است بيانش بتفصيل رسول باز گذاشتيم ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ پس همهء امم بسوى تو حشر كرده خواهند شد تا مطيعانرا ثواب دهد و عاصيان را عقاب كند و مكلفانرا بر آلام عوض دهد .

وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا و آنان كه بدروغ داشتند آيتهاى ما را كه قرآنست يا ساير دلايل واضحه صُمٌّ كرانند از شنودن دلائل وحدت و ربوبيت وَ بُكْمٌ و گنگانند از گفتن سخن حق فِي الظُّلُماتِ افتاده‌اند در تاريكيهاى كفر كه هيچ وجه راه به حق نميبرند و در ظلمت جهل و ظلمت عناد و ظلمت تقليد گرفتارند مَنْ يَشَأِ اللَّهُ يُضْلِلْهُ هر كرا خواهد خدا خذلان كند و او را در ضلالت بگذارد و نظر لطف و توفيق از او باز گيرند وَ مَنْ يَشَأْ و هر كرا خواهد از اهل ايمان كه در طلب هدايت‌اند يَجْعَلْهُ عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ گرداند او را به راه راست بر وجه لطف و توفيق .

قُلْ بگو اى محمد أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّهِ اگرچه ميبينيد شما و اگر بيايد بشما عذاب خدا چنان كه بكافران گذشته آمد مانند عاد و ثمود أَوْ أَتَتْكُمُ السَّاعَةُ يا بيايد بشما روز رستخيز