خلاصة الحكمة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦١٨

و نبض متشنّج :

غشائيه عصبيه « 1 » جهات تشنّج آن . و نمىباشد اين تشنّج مگر در حركات غير طبيعيه . و ردائت قوام آلت ، لازمهء آن است .

اگر گويند : برين تقدير ، بايد كه نبضِ متشنّج ، بعد [ از ] حدوث تشنّج باشد نه قبل از آن و منذر بدان !

جواب : آن است كه : به اعتبار ضعف مادّه ، اوّلًا در اعضاء به حسّ ظاهر محسوس و مدرك نمىگردد در ظاهر و ليكن در نبض معلوم مىگردد . و بعد از زيادتى و استيلاء مادّه ، در ظاهر محسوس مىگردد .

و چون متعلّقات اين فصل بسيار است كه همه ضرورىاند ، لهذا براى آن خاتمه [ اى ] ذكر نموده مشتمل بر ده مقصد .

( 1 ) . الف : عصبه .