خلاصة الحكمة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٠

[ اقسامِ اغشيه در حس ] :

متفرّق در اجزاء سفلى مىشود .

و امّا [ مورد هشتم

در بيان ] تشريح غشاء

[ غشاء ] به كسر غين و فتح شين معجمتين و الف ممدوده [ و ] جمع آن « اغشيه » است و به فارسى ، « پرده » نامند ، جسمِ عصبانى منتسجِ بافته شده از الياف عصبى يا رباطى و يا هر دو با هم [ كه ] ، رقيقِ عريضِ عديم الحركهء در نفس خود ، با قليل حسّى و در رنگ و ملايمت ، شبيه به عصب است .

و بدان كه وجه عصبانيت آن ، آن است كه در اعصاب ذكر يافت كه : نرم و ملايم در انحناء و انعطاف و سبك و قابل جميع اشكال و هيأت باشد .

وجه رقّت آن ، آن است كه هيأت اعضايى كه بر آن پيچيده شده است تغير ندهد و از مسامّ آن تواند كه ارواح و غذا در آن نفوذ و ترشّح نمايند و فضول متولّده در آن‌ها مندفع گردند .

و وجه عديم الحركة بودن آن ، آن است كه تا عضو ساكن و بر قرارِ خود ماند و تشويش و اضطراب در آن وارد نگردد ؛ زيرا كه حركت اكثر اعضاء - مانند دماغ و نخاع و كبد و معده و غيرها - باعث فساد و اختلال بسيارى است .

و وجه حسّ قليل آن : براى ادراك آفات و دفع موذيات است از خود .

[ اقسام كلى اغشيه ] :

و بدان كه اغشيهء متولّده در اعضاء ، كلّيتاً منقسم به سه قسم‌اند :

يك قسم ، منتسج از ليف عصبى است فقط ؛ مانند غشاء مجلّل نخاع .

دوم : منتسج از ليف رباط فقط است ؛ مانند غشاء مجلّل دماغ كه انتساج آن از رباطات روييده از اطراف عظم قحف است .

سوم : منتسج از ليف عصبى و ليف رباطى هر دو است ؛ مانند ساير اغشيه .