تاريخ هند ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦١
6 رشد جامعهء بازرگانان
كه طلبه‌هاى بودايى چينى براى تلمذ رهسپار صومعه‌هاى بودايى آسياى مركزى مىشدند .
برقرارى تماس بيشتر با چين سبب نظم و ترتيب شرايط مسافرت با بنادر جنوب شرقى آسيا شد ؛ زيرا راه بازرگانى با چين از اين بندرها مىگذشت .
افسانه‌هاى مربوط به اصل و تبار حكومت‌هاى سلطنتى جنوب شرقى آسيا اغلب به شاهزادگان و اميران و بازرگانان هندى منجر مىشود . مىگويند مردم كالينگا به آبادكردن مصب رود « ايراوادى » « 1 » در برمه و بخش‌هاى گوناگون جاوه پرداختند . يكى از برهمن‌هاى هند كه با شاهزاده خانمى كامبوجى ازدواج كرد مردم آن ديار را با فرهنگ هندى آشنا ساخت . ادبيات هند آكنده و سرشار است از ماجراهاى حيرت‌انگيز و خيالى هنديانى كه به اين نقاط سفر كرده‌اند .
حال بيگانگان فراوانى در شهرهاى بندرى و ديگر مراكز بازرگانى هندوستان ساكن شده و اكثريت آنان به عادات و رسوم زندگانى هندى خو گرفته بودند . پذيرفتن اينان در جامعه‌اى كه اساس آن بر نظام كاستى استوار بود براى صاحبان نظريه‌هاى اجتماعى مسئله‌آفرين شده بود . قوانين اجتماعى تصلب روزافزون مىيافت . نظرات مانو ، « 2 » شيخ و مرجع تقليدى كه مىگفتند مؤلف ماناوا درمه شسترا « 3 » مجمع القوانين اجتماعى ، در سدهء دوم ميلادى بوده است ، حال حاكم بىچون‌چرا بر روابط اجتماعى شده بود . از ديدگاه نظرى ، چهار كاست به رسميت شناخته شده دقيقا تعريف شد و قواعد مربوط به فعاليت‌هاى مجاز و وظايف آنان حاكم بر تمام فعاليت‌هاى اجتماعى بود . اما در عمل اختلافات و نابهنجارىهاى فراوان وجود داشت .
به علت پيوستگىهاى داخلى و تسلسل روابط ميان نظام كاستى و كيش هندوان ، گرويدن به اين كيش عملا دشوار بود . استحالهء تدريجى گروه بزرگى
( 1 ) . Irrawady ( 2 ) . Manu ( 3 ) . Manava Dharmashastra