تاريخ هند ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦٠
6 رشد جامعهء بازرگانان
براواج سوار بر كشتى شد و از مخلوط عجيب آدميان و حيوانات تشكيل يافته بود ؛ ازجمله : ببر ، كبك ، مار ، لاك‌پشت ، مرتاض و پسرى بىدست و بازو كه با انگشتان پايش مىتوانست از كمانى تير بيند و اين‌همه را لايق و مناسب براى شاهنشاه روم مىدانستند . هيئت اعزامى و حيوانات همراه ، چهار سال در راه بودند تا در سال 21 ق . م به حضور اگوست « 1 » امپراتور روم رسيدند .
تنها ارتباط با غرب نبود كه افق امكانات هيجان‌انگيز را مىگشود . در همين دوران بود كه روابط هند با چين گسترش يافت و فرهنگ هند به سرزمين‌هاى جنوب‌شرقى آسيا راه يافت . و اينها همه حاصل بازرگانى و داد و ستد بود . در سده‌هاى سوم و دوم ق . م پاره‌اى كالاهاى وارداتى چينى در هندوستان رواج و خريدار داشت ؛ مانند قماش چينى مشهور به چينى پاتا « 2 » و خيزرانى كه در هندى كىچاكا « 3 » خوانده مىشد و روشن است از واژهء چينى كى - چوك « 4 » مشتق شده است . ارتباط بادوام‌تر در سال 65 ميلادى با گام نهادن نخستين گروه از مبشران كيش بودايى و استقرار آنان در صومعهء مشهور « اسب سفيد » در لو - يانگ « 5 » آغاز شد . در اثناى همين جريان مردم ساكن واحه‌هاى آسياى مركزى ، كه از ايستگاه‌هاى مبشران بودايى بود ، به اين كيش گرويدند . صومعه‌هاى بودايى در يارقند ، ختن ، كاشغر ، تاشكند ، تورفان ، ميران ، كوچى ، قره‌شهر و تون - هوانگ « 6 » برپا شد . از هند انواع نسخه‌هاى خطى و نقاشى و اشياى لازم براى اجراى آيين‌هاى مقدس آورده شد . قرن‌هاى متمادى اين صومعه‌ها باعلاقه و اشتياق ناظر تحولات كيش بودا هم در چين و هم در هندوستان بودند . بيشتر آنچه بعدها دربارهء تاريخ بودا كشف و آشكار شد ، حاصل تحقيق و كاوش در اين نقاط بود . در سدهء سوم ميلادى اين صومعه‌ها چنان اعتبارى پيدا كرده بودند
( 1 ) . Augustus ( 2 ) . Chinapatta ( 3 ) . Kichaka ( 4 ) . ki - chok ( 5 ) . Lo - Yang ( 6 ) . Tun - Huany