تاريخ هند ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢

1 مقدمه

اشخاصى از قبيل سرويليام جونز « 1 » و چارلز ويلكينز . « 2 » ديرى نگذشت كه بر تعداد علاقه‌مندان به مطالعه و تحقيق در زمينهء زبان‌هاى قديمى و ادبيات باستانى هندوستان افزوده شد . در اوايل سدهء نوزدهم ميلادى كاميابىهاى چشمگيرى در رشته‌هاى زبان‌شناسى و مردم‌شناسى و ديگر جنبه‌هاى هندشناسى به‌دست آمد . از تعداد پژوهشگران اروپايى كه در رشتهء نوبنياد « هندشناسى » به‌كار پرداختند ، مىتوان به ابعاد دلچسبى از مطالعات هندشناسى براى پژوهشگران غربى پىبرد . در اين‌جا بايد دست‌كم اسم يكى از اين پژوهشگران را متذكر شد : ماكس مولر . « 3 »

مديران انگليسى مأمور به هندوستان بيشتر از همه مستقيما با تاريخ آن سرزمين سروكار داشتند . پس جاى تعجب نيست كه نخستين مورخان غيرهندى از ميان اين گروه پيدا شده باشند . در نتيجه ، مورخان اوليه بيشتر مورخان ادارى بودند كه بيش از هرچيز دلبفكر روىكارآمدن و سقوط سلسله‌هاى گوناگون سلطنتى هندى بودند . در آثار اينان ، بازيگر اصلى صحنهء تاريخ هند سلاطين و شاهان آن ديار بوده و تمام وقايع بر گرد محور ايشان دور مىزد . نمونهء معمولى فرمانرواى هندى ، شاهى مستبد و خودكامه و بىتوجه به رفاه و سعادت رعاياى خويش بود . آشوكا « 4 » و چندراكوپتاى دوم « 5 » يا اكبر از استثناها به حساب مىآمدند . اما دربارهء حكومت روز ، فرض بنيادين اين بود كه تشكيلات ادارى انگليسىها سرآمد تمام حكومت‌هايى بود كه تا آن‌روز بر شبه‌قاره هند حكومت كرده بودند .

اين نوع تعبير و تفسير از تاريخ هند بر تاريخ‌نويسان اواخر سدهء نوزدهم و اوايل سدهء بيستم تأثير گذاشت . تاريخ خاندان‌هاى سلطنتى با توجه

( 1 ) . Sir William Jones ( 2 ) . Charles Wilkins ( 3 ) . F . Max Muller ( 4 ) . Ashoka ( 5 ) . ChandraguptaII