تعليقات نقض ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣

تعليقهء 5 ( ص 4 ) در معنى « پاى خوانان » و بيان وجوه محتمله در آن

زيرا در همين ترجمه تصريح شده كه برادر اميرك بيهقى ابو نصر دبير عميدرى بوده است پس كتابخانه را ميتواند او از طرف برادرش بانى شود و بسازد در هر صورت ارباب تحقيق خودشان به تتبّع در مظانّ شرح حال وى بپردازند و واضحترين دليل بر مغايرت آنست كه در جاى دوم متن كتاب « النقض » وى را برى منسوب ساخته است پس وى بطور قطع « بيهقى » نبوده است .

تعليقهء 5 ( ص 4 ) در معنى « پاى خوانان » و بيان وجوه محتمله در آن

تعليقهء 5 ( ص 4 ) در معنى « پاى خوانان » و بيان وجوه محتمله در آن

اينكه مصنّف ( ره ) گفته ( ص 4 ) :

« مگر سبب تهييج عوام النّاس و آلت پاى خوانان و دست آويز فتّانان شود » نظير اين تعبير يعنى « پاى خوانان » را مصنّف ( ره ) در جاى ديگر از اين كتاب به اين طريق به كار برده است « امّا آنچه گفته است كه : « رافضيى دهليز ملحدى است سخن پاى خوانان و وسواسان و بىعلمان و بىامانتان است » و عن قريب خواهد آمد .

اوّلا بايد دانست كه « مگر » در صدر عبارت اوّل مصنّف ( ره ) براى تمنّى يا ترجّى به كار رفته است چنان كه در ذيل همان عبارت در ص 4 ياد كرديم و اين دو معنى براى اين كلمه در كتب لغت ذكر شده و در زبان فارسى بطور وفور مستعمل بوده و هست : از آن جمله است اين گفتار سعدى :

« مگر صاحبدلى روزى برحمت * كند در حقّ درويشان دعائى »

در برهان گفته : « مگر گاهى در مقام يقين و تمنّى مىآيد » و در بهار عجم گفته : « مگر گاهى بمعنى اميد هم مستعمل مىشود خواجه نظامى گفته :

« مگر كاتشى بر فروزند لعل * در آتش نهند از پى شاه نعل »

و مراد آنست كه مؤلّف بعض فضايح الرّوافض نسخهء كتاب خود را بقزوين به اين آرزو و اميد فرستاده است كه آن كتاب سبب تهييج عوام النّاس . . . شود » .