تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨٤٤

[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 151 تا 160 ]

قُلْ تَعالَوْا بگو اى مردمان بيائيد و بشنويد أَتْلُ تا تلاوت كنم و بخوانم ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ آنچه را كه حرام گردانيده پروردگار شما بر شما بنا بر اين « عليكم » متعلق است به « حرم » و ميتواند كه متعلق باشد بر « أتل » أى تعالوا أتل عليكم ما حرم ربكم يعنى بيائيد تا بخوانم بر شما آنچه را كه حرام كرده پروردگار شما أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً اينكه شريك نسازيد به خدا چيزى را . در كتاب تنزيه الانبياء گفته كه : « الا تشركوا » نميتواند كه متعلق به « ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ » باشد زيرا كه بنا بر اين معنى چنين مىشود كه بيائيد تا بخوانم بر شما چيزى را كه حرام كرده پروردگار شما بر شما اينكه شريك براى خدا نياوريد ! هر گاه شريك نياوردن حرام باشد پس شريك آوردن واجب خواهد بود « تعالى اللَّه عن ذلك » پس لا بد است از تقدير كلامى و بقرينهء سابق ميتواند كه مقدر « أتل » باشد اى « تعالوا أتل أن لا تشركوا به شيئا » يعنى بيائيد تا بخوانم بر شما اينكه شريك مسازيد براى خدا چيزى را وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً اى « و أحسنوا بالوالدين احسانا » يعنى و نيكويى كنيد با پدر و مادر خود نيكويى كردنى مخفى نماند كه ميتواند كه « عليكم » متعلق باشد بر ما بعد خود كه « أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً » است ، اى عليكم أن لا تشركوا به شيئا ، تا اغراء و تحريص باشد بر عدم شرك و احسان بوالدين بنا بر اين آيت خالى از خدشه است و بروايت على بن ابراهيم مراد از « و الدين » رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله امير المؤمنين عليه السّلام است .

وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ و مكشيد فرزندان خود را مِنْ إِمْلاقٍ از جهت خوف درويشى و احتياج نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ ما روزى ميدهيم شما را وَ إِيَّاهُمْ و ايشان را وَ لا تَقْرَبُوا الْفَواحِشَ و نزديكى مكنيد گناهان كبيره را ما ظَهَرَ مِنْها آنچه آشكارا باشد از آن فواحش وَ ما بَطَنَ و آنچه پنهان بود و در بعضى احاديث آمده كه مراد از « ما ظهر » نكاح زن پدر است « و ما بطن » زنا و از امام محمد باقر عليه السّلام مرويست كه ما ظهر زنا است و ما بطن عاشقى كه مردان با زنان ميكنند عبارت حديث اينست