تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨٤٢
[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 146 تا 150 ]
خواسته و اطلاق عاصى بر ايشان نيز نمىتوان كرد بواسطهء امتثال ايشان مشيت و امر الهى را .
قُلْ بگو اى محمد : هَلُمَّ حاضر سازيد و بياريد شُهَداءَكُمُ گواهان خود را بنا بر اين « هلم » اسم فعل است بمعنى « أحضروهم » و هلم هم متعدى است چنانچه در اين آيت است و هم لازم چنانچه در آيهء ديگر فرموده : « 1 » « هَلُمَّ إِلَيْنا » الَّذِينَ يَشْهَدُونَ آنهايى را كه گواهى دهند أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ هذا اينكه خدا حرام كرده است آن محرمات را از انعام و حرث فَإِنْ شَهِدُوا پس اگر خود گواهى دهند به صحت رأى خود و گواه به حق نيابند فَلا تَشْهَدْ مَعَهُمْ پس تو گواهى مده با ايشان يعنى تصديق قول ايشان مكن وَ لا تَتَّبِعْ و تابع مشو ، گرچه خطاب بحسب ظاهر بر پيغمبر است اما مراد امت آن حضرتند يعنى بايد كه امت تو تابع نشوند و تقليد نكنند أَهْواءَ الَّذِينَ آرزوهاى كسانى را كه از روى عناد كَذَّبُوا بِآياتِنا تكذيب كردند آيتهاى ما را در حلال و حرام مخفى نماند كه ظاهر درين مقام اين بود كه بگويد : « و لا تتبع أهواءهم » كه تا ضمير جمع راجع بما سبق گردد پس وضع مظهر بجاى مضمر اشارت بر اينست كه مكذبين آيات نيستند مگر تابعين هواء وَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ و نيز بايد كه تابع نشوى آرزوهاى كسانى را كه ايمان نمىآرند بآخرت وَ هُمْ بِرَبِّهِمْ و ايشان براى پروردگار خود يَعْدِلُونَ أى يجعلون عديلا يعنى ميگردانند شريكى و شبيهى .
( 1 ) - سورهء احزاب ، آيهء 18 .