تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٦٨
[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 59 تا 62 ]
مفتح بفتح ميم است كه آن بمعنى مخزن است و بنا بر ثانى جمع مفتح بكسر ميم كه بمعنى كليد است لا يَعْلَمُها إِلَّا هُوَ نميداند آن مفاتح را مگر او جل جلاله وَ يَعْلَمُ ما فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ و ميداند آنچه در بيابان و آنچه در درياست از حيوانات و غير آن وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ و نمىافتد هيچ برگى از درخت إِلَّا يَعْلَمُها مگر آنكه ميداند خداى تعالى آن را بعلم كامل خود وَ لا حَبَّةٍ و نمىافتد هيچ دانهاى فِي ظُلُماتِ الْأَرْضِ در تاريكيهاى زمين يعنى در زير زمين وَ لا رَطْبٍ و نمىافتد هيچ ترى وَ لا يابِسٍ و نه هيچ خشكى . بنا برين « وَ لا حَبَّةٍ » تا آخر معطوفست بر « ورقة » و مراد اينست كه نميباشد هيچ چيزى در عالم إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ مگر آنكه ثابت است در كتاب روشن كه عبارت از علم او سبحانه باشد و يا در لوح المحفوظ كه علم ما كان و ما يكون در او منقوش و مثبت است محمد بن مسعود عياشى رحمه اللَّه از حضرت ابو الحسن عليه السّلام روايت كرده كه مراد از كتاب مبين امام مبين است . در روضهء كافى از ابى ربيع شامى روايت كرده كه
« قال : سألت ابا عبد اللَّه عليه السّلام عن قول اللَّه عز و جل : وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُها الى آخر الاية ، قال : فقال : الورقة السقط و الحبة الولد و ظلمات الارض الارحام و الرطب من يحيى من الناس و اليابس من بقبض و كل ذلك فى امام مبين »
يعنى ابو ربيع شامى گفت كه : از حضرت صادق عليه السّلام تفسير اين آيهء كريمه را سؤال كردم پس آن حضرت فرمود كه مراد از سقوط ورقه افتادن بچه است ناتمام از شكم مادر ، و مراد از حبه پسر تمام خلقت ، و مراد از ظلمات أرض ارحام مادرانست كه محل اولاد است ، و مراد از رطب كسى است كه در قيد حيات باشد ، و از يابس آنچه قبض روح او كرده باشند و مطلب از كتاب مبين امام ظاهر است ، و در تفسير اين كلمات عاليات احاديث ديگر مختلف به نظر رسيده اللَّه أعلم بحقائق الامور وَ هُوَ الَّذِي و اوست آن قادرى كه يَتَوَفَّاكُمْ بِاللَّيْلِ قبض روح شما مىكند بوقت شب يعنى خواب را در شب بر حواس ظاهرهء شما غالب ميگرداند و چون ميان