تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٥١

[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 33 تا 37 ]

باشند به خدا قسم كه كفار تكذيب پيغمبر كردند أشد تكذيب و ليكن « فَإِنَّهُمْ لا يُكَذِّبُونَكَ » بتخفيف ذالست و معنى اينچنين است كه « لا يأتون بباطل يكذبون به حقك » يعنى نمىتوانند كه بيارند اين كفار باطلى را كه تا بدان باطل حق ترا نابود گردانند و ترا دروغگو بقوم خود وا نمايند .

و على بن ابراهيم در تفسير خود آورده كه شخصى « فَإِنَّهُمْ لا يُكَذِّبُونَكَ » را بتشديد بر حضرت صادق عليه السّلام خواند و آن حضرت مانند جد بزرگوار خود قسم ياد كرد كه كفار تكذيب پيغمبر كردند بأشدّ تكذيب و بعد ازين فرمود كه : « لا يكذبونك » بتخفيف ذال نازل شده به اين معنى كه « لا يأتون به حق لا يبطلون حقك » يعنى نميآرند و نميتوانند كه بيارند حقى را كه به آن ابطال حق تو نمايند و نزد قوم ترا دروغگو گردانند .

و محمد بن مسعود عياشى از حضرت صادق عليه السّلام معنى تخفيف را اينچنين روايت كرده كه

« لا يستطيعون ابطال قولك »

يعنى كافران استطاعت ندارند كه ابطال قول تو كنند و ترا كاذب وانمود نمايند حاصل كلام آنكه هر گاه « لا يكذبونك » از باب افعال باشد چنانچه قرائت أهل بيت عليهم السلام است مفاد آن اينست كه نمييابند كفار ترا دروغگو و قدرت ندارند كه ترا دروغگو سازند .

و حقيقت اينمعنى را به چند عبارت أداء ميتوان كرد : أول آنكه از حضرت امير - المؤمنين عليه السّلام مرويست . دوم آنكه على بن ابراهيم از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده . سوم آنكه عياشى از آن حضرت نقل نموده پس درين احاديث همين اختلاف تعبيرى است نه اختلاف تحقيقى چنانچه بر أهل تدبّر پوشيده نيست .

و بالجمله ازين احاديث معلوم شد كه قرائت تشديد صحيح نيست و مفسرين آن را تأويلات كرده‌اند يكى آنكه كفار ترا تكذيب نكرده‌اند بلكه فى الحقيقة خداى تعالى را تكذيب كرده‌اند و انكار معجزات و أحكام او جلّ شأنه نموده ديگرى