تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٦٧

محصل عبارت بطور خلاصه آنست كه :

« و يمكن صرف الخبر المذكور عن ظاهره المنافى لما دلّ عليه الادلة العقلية و النقلية من عدم جواز بلوغ غير النبى الى رتبته » .

و نظر به اين امر بوده كه شيخ حرّ عاملى ( ره ) آن را در الفوائد الطوسية به دوازده وجه توجيه كرده و سيد عبد اللَّه شبر ( ره ) نيز در جلد اوّل مصابيح الانوار فى حلّ مشكلات الاخبار بتوجيه آن پرداخته و همچنين سيد نعمة اللَّه جزائرى ( ره ) در انوار نعمانيه ( طالب توجيهات ايشان باواخر ذيل ميزان الملل مراجعه كند كه از آثار نگارنده است و بضميمهء ميزان الملل آن را چاپ كرده و منتشر ساخته است ) با وجود چنين غلو آيهء 83 سورهء مباركهء مؤمن را چنين تفسير مىكند :

فَلَمَّا جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ پس چون آمد بديشان پيغمبران ايشان با معجزات ظاهره [ فَرِحُوا بِما عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ ] شاد شدند اين كافران بعد از انكار بيّنات رسل به آنچه نزد ايشان بود از علم يعنى از شبهات واهيه و اعتقادات باطله كه اين شبهات را بهتر از علم انبيا دانستند و در جوامع الجامع آورده كه « عن بقراط أنه قيل له ائت موسى عليه السّلام و كان فى زمانه فقال : نحن قوم مهديّون فلا حاجة بنا الى من يهدينا » يعنى به بقراط حكيم كه : در زمان موسى عليه السّلام بود گفتند و در بعضى نسخ است كه به سقراط حكيم گفتند كه : برو پيش موسى و معالم دين خود را از او فراگير ، پس او در جواب گفت :

ما قوم هدايت يافته شدگانيم و احتياج نيست ما را به كسى كه هدايت ما كند .

و بعضى از مترجمين « مهديّون » و « من يهدينا » را بذال معجمه و باء از تهذيب اخلاق گرفته‌اند بنا بر اين ترجمهء مذكوره در آيهء فَرِحُوا بِما عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ ضمير [ فرحوا ] راجع بكفار است و تعبير از اعتقادات باطلهء ايشان به « علم » يا بر سبيل سخريه است و يا بر ظن باطل ايشان .

و مىتواند كه ضمير [ فرحوا ] راجع به [ رسل ] شود و حاصل كلام چنين باشد كه چون رسولان بينات و معجزات آوردند كفار انكار آن نمودند و خداى تعالى وعده