تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٤٢
[ سوره النساء ( 4 ) : آيات 101 تا 104 ]
نماز بجاى آورند و فرقهء ديگر حراست نمايند ؛ و چون امام بركعت دوم برخيزد آن فرقهء ديگر كه يك ركعت را به جماعت گزاردهاند ركعت دوم را به قصد انفراد بگزارند و سلام داده برخيزند و امام اين ركعت را دراز كند تا فرقهء حارسه بيايند و به امام درين ركعت اقتدا كنند و با امام اين ركعت را بجاى آورند و چون امام از براى تشهد بنشيند ايشان برخيزند و امام تشهد را دراز كند تا ايشان ركعت ديگر را بجاى آورده ملحق به او شوند و بعد از آن باتفاق سلام دهند ، و اگر نماز شام باشد مخير است امام در آنكه با فرقهء اولى دو ركعت نماز بجاى آورد و با فرقهء دوم يك ركعت يا بر عكس ، و در صحت اين نماز چند شرط معتبر است كه كتب أصحاب حامل آنست و على بن ابراهيم گفته كه : اين آيه در حديبيه نازل گرديد .
فَإِذا قَضَيْتُمُ الصَّلاةَ پس هر گاه بجاى آريد نماز خوف را فَاذْكُرُوا اللَّهَ پس ياد كنيد خداى را بطريق دعا و طلب نصرت در جميع احوال قِياماً در حالتى كه ايستادهايد وَ قُعُوداً و در حالتى كه نشستهايد وَ عَلى جُنُوبِكُمْ و در حالتى كه بر پهلو افتادهايد بنا بر اين أمر در « فَاذْكُرُوا اللَّهَ » براى ندب است و بعضى گفتهاند كه :
مراد از « قَضَيْتُمُ الصَّلاةَ » ارادهء بجا آوردن نماز خوفست و از « فَاذْكُرُوا اللَّهَ » آنست كه نماز خوف را در جميع احوال بجاى آوريد بحسب مقتضاى حال بنا برين صيغهء امر براى وجوبست .
فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ پس هر گاه كه قرار گيريد در أوطان خود و از خوف ايمن شويد فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ پس بپاى داريد نماز را مستقيم الافعال با شرايط و اركان إِنَّ الصَّلاةَ بدرستى كه نماز كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ هست بر مؤمنان كِتاباً مَوْقُوتاً فريضهء تعيين كرده شده بوقت معين كه اخراج از آن وقت جايز نيست ، و اين آيت دليل است بر اينكه أداء نماز در حين حرب و اضطراب واجب است و ابو حنيفه گفته كه : « لا يملى المحارب حتى يطمئن » .