تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٣٣

[ سوره النساء ( 4 ) : آيات 94 تا 100 ]

موافقت نمودنست با من .

لا يَسْتَوِي الْقاعِدُونَ برابر نيستند نشينندگان در خانه‌ها و تخلف كنندگان در جهاد مِنَ الْمُؤْمِنِينَ حالكونى كه از جملهء مؤمنين باشند غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ و آن مومنين قاعدين اين صفت داشته باشند كه نباشند خداوندان مضرتى يعنى مانعى و عذرى در تخلف از جهاد وَ الْمُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ و جهاد كنندگان در راه رضاى خداى تعالى بِأَمْوالِهِمْ بمالهاى خود كه به آن مال اسباب قتال آماده كنند وَ أَنْفُسِهِمْ و بجانهاى خود كه آن را در معرض قتل در آرند ، يعنى در ثواب ميان متخلفين از جهاد بلا عذر و مجاهدين در راه خدا بسر و مال تساوى نيست در كتاب عوالى اللئالي از زيد بن ثابت كه گويند او كاتب وحى بود نقل كرده كه در آيه نفى مساوات ميان مجاهدين و قاعدين قيد « غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ » نبود پس ابن ام مكتوم گريه‌كنان به خدمت حضرت آمد و گفت اى رسول خدا اگر كسى را مانعى از جهاد باشد حال او چونست ؟ درين وقت علامت وحى بر حضرت ظاهر شد و پس از انجلاء وحى حضرت به من فرمود كه : آيه را اينچنين بخوان كه « لا يَسْتَوِي الْقاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ » و بعد ازين من اين قيد را ملحق به اين آيه گردانيدم .

فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ تفضيل داده خداى تعالى جهاد كنندگان را بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ بمالها و بجانهاى خود عَلَى الْقاعِدِينَ بر تخلف كنندگان بلا عذر دَرَجَةً اى بدرجة ، تا آنكه درجه منصوب باشد بنزع خافض و مراد از « درجة » جنس درجه است كه در آن جنس أنواع درجات مندرج باشد يعنى تفضيل داده خداى مجاهدين را بر قاعدين بجنس درجه ، و چون « فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ » بيان جملهء اولى است ازينجهت معطوف نگرديد بر آن وَ كُلًّا و هر يك از قاعدين و مجاهدين را وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى وعده داده خداى تعالى پاداش نيكو كه آن بهشت است اگر چه مجاهدين را زيادتى حسنى است بر قاعدين و اين آيه دلالت دارد بر آنكه جهاد فرض عينى نيست