تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٢٦
[ سوره النساء ( 4 ) : آيات 88 تا 91 ]
يعنى از شما خواهان صلح باشند فَما جَعَلَ اللَّهُ پس نگردانيد خداى تعالى لَكُمْ مر شما را عَلَيْهِمْ سَبِيلًا بر مقاتلهء ايشان راهى ، يعنى در اين صورت خداى تعالى شما را اذن بر اخذ و قتل ايشان نداد ، در حديث وارد شده كه چنانچه حق تعالى در آيهء « فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ » فرموده : سيرت حسنهء پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله چنين بود كه هر كه با حضرت در مقام جنگ در ميآمد حضرت نيز با او قتال ميكرد و هر آن كس كه از محاربه با حضرت اعتزال ميورزيد حضرت را با او كارى نبود تا آنكه سورهء برائت نازل شد و حق تعالى پيغمبر خود را حكم بقتال مشركين فرمود خواه آنكه از معتزلين باشند و خواه نباشند مگر معاهدين روز فتح مكه را .
و ملا فتح اللَّه رحمه اللَّه تعالى گفته كه : آيهء « فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ » تا « فَما جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًا » باتفاق بآيهء « 1 » « فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ » منسوخست .
سَتَجِدُونَ آخَرِينَ زود باشد كه بيابيد قومى ديگر را يُرِيدُونَ أَنْ يَأْمَنُوكُمْ ميخواهند كه ايمن سازند شما را باظهار اسلام وَ يَأْمَنُوا قَوْمَهُمْ و ايمن سازند قوم خود را باظهار موافقت با ايشان در عدم اسلام صاحب مجمع البيان گفته كه : از حضرت صادق عليه السّلام مرويست كه اين آيه در شأن منافق ملعون يعنى عيينة بن حصن فزارى كه حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله نام او را « الاحمق المطاع فى قومه » گذاشته بود نازل شده زيرا كه او وقتى كه در بلاد بنى فزاره قحط و غلا رو داده بود به خدمت حضرت آمده با آن حضرت شرط كرد كه در بطن نحله اقامت نمايد و آن حضرت تعرضى به حال او و به حال قوم او نرساند كُلَّما رُدُّوا هر گاه خوانده شوند إِلَى الْفِتْنَةِ بسوى شرك و كفر أُرْكِسُوا فِيها باز گردانيده شوند در آن فتنه يعنى قصد كفر كنند فَإِنْ لَمْ يَعْتَزِلُوكُمْ پس اگر كناره نگيرند از شما و قتال كنند با شما وَ يُلْقُوا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ اى و ان لم يلقوا اليكم السلم ، يعنى و اگر القا نكنند بسوى شما صلح و طلب امان را
( 1 ) - سورهء برائت ، آيهء 5 .