تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٧١

[ سوره النساء ( 4 ) : آيات 32 تا 35 ]

پشت خود را بسوى آن زن و على بن ابراهيم گفته كه : مراد از « هجر » سبّ است به اين معنى كه ايشان را در وقت رجوع بخوابگاههاى خود حرفهاى درشت بگوئيد بنا بر آنكه سب بمعنى متعارف مشهور باشد و يا به اين معنى كه قطع كنيد و دور شويد از ايشان در مضاجع چنانچه در ترجمه دانستى بنا بر آنكه سب بمعنى قطع باشد وَ اضْرِبُوهُنَّ و اگر ازين نيز متقاعد نگردند بزنيد ايشان را بحيثيتى كه گوشت بدن ايشان بريده نشود و استخوان ايشان شكسته نگردد از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام مرويست كه مراد از « وَ اضْرِبُوهُنَّ » زدن به چوب مسواك است فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ پس اگر اطاعت شما كنند و از نشوز باز آيند فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ پس طلب مكنيد بر ايشان سَبِيلًا راه مضرتى و آزارى را إِنَّ اللَّهَ بدرستى كه خداى تعالى كانَ عَلِيًّا هست بلند قدر كَبِيراً بزرگ مرتبه و قادر بر جزاى اعمال شما ، پس آيه دلالت دارد بر اينكه جايز نيست زنان را كه نشوز و نافرمانى شوهران خود كنند ، و جايز است شوهران را تاديب و ايذاى ايشان بر تقدير نشوز چنان كه سعد كرد ، و ايضا دالست بر وجوب ترك ايذاى ايشان بر تقدير اطاعت ايشان .

وَ إِنْ خِفْتُمْ و اگر بترسيد شما اى حكام شرع چنانچه از حضرت صادقين عليهما السلام مرويست شِقاقَ بَيْنِهِما استمرار نزاع و خصومت ميان زن و شوهر را بر وجهى كه احتياج شود بمصلحى از خارج فَابْعَثُوا پس بفرستيد حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ مرد مصلحى از قوم شوهر وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها و مرد مصلحى از قبيلهء زن تا اصلاح كنند ميان ايشان بر وجه راستى ، و وجه فرستادن دو كس آنست كه يكى از جانب شوهر سخن كند و ديگرى از جانب زن تا جانب هر دو مرعى شده باشد ، و ظاهر تقييد باهل افادهء عدم جواز مصلح اجنبى مىكند چنانچه معتقد بعضى از فقهاست ، و بعضى ديگر گفته‌اند كه مصلح اجنبى نيز جايز است و تقييد باهل بنا بر عرف و عادت است إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً گر خواهند اين حكمين اصلاح را ميان ايشان يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما موافقت و الفت